හිරු මුදුන් වීමට තව හෝරා කිහිපයක් තිබුණත්, ගමේ මායිමේ තිබුණු කැලෑවට ඇතුළු වෙනකොටම දැනුණේ පොළොවෙන් මතුවෙන තෙත සිසිලසකි. ඒ සිසිලස කසුන්ගේ හිස් ඇඟ පිරිමදිනකොටත්, ඔහුගේ ඇඟේ තිබුණේ උණුසුමකි. ඒ, දාඩිය නිසා දැනෙන උණුසුම විතරක්ම නෙවෙයි, ඔහුගේ හිත ඇතුළේ තිබුණු නොසන්සුන් ගින්නක උණුසුමයි. දාඩිය බිංදු ඔහුගේ පිරිපුන් පපුව දිගේ ගලා ගොස්, සරම ගැටගැසූ තැනින් නැවතුණි. ඔහු ඇඳ සිටි සරම දණහිසෙන් උඩට කර තද කර, අතේ තිබුණු මුවහත් පොරව කර මතින් තියා ගත්තේය.
“කසුන් පුතේ… ඔය කැලේ කොයි හරියටද යන්නේ?”
පිළිකන්න දොරකඩ ඉඳන් ඇහුවේ ශ්‍රියානියි. ඇය කසුන්ගේ නැන්දම්මා. වයස හතළිස් අටක් වුණත්, පෙනුමෙන් ඒ බව කියැවුණේ නැත. තවමත් තරුණ පෙනුමක් සහ නිරෝගී කමක් ඇයට තිබුණි. ඇගේ කතාවේ සහ බැල්මේ තිබුණේ සාමාන්‍ය නැන්දම්මා කෙනෙකුට වඩා වැඩි මිත්‍රත්වයකි, සමහරවිට ලෙන්ගතුකමකි. කසුන් බිරිඳ නිර්මලා එක්ක මේ ගෙදරට ආපු දවසේ ඉඳන්ම ඒ ලෙන්ගතුකම, යාළුකම ඔහුට දැනුණි. සමහර වෙලාවට ඇය ඔහුට කෑම බෙදනකොට, ඔහුගේ ශරීරයේ ශක්තිය ගැන කියපු වචන, ඒ හැමදෙයක්ම ඔහුට පැහැදිලි කරගන්න බැරි සිදුවීම් විය.
දවසක් කසුන්ට දර ටිකක් හොයන්න කැලේට යන්න සිද්ධ වුණා. ශ්‍රියානි ඔහුව දැකලා ඇහුවේ “කොහෙද තනියම මේ යන්න හදන්නේ?” කියායි.
“කන්ද පහළට අම්මේ. එහේ තමයි වේළිච්ච දර තියෙන්නේ,” ඔහු ඇය දිහා කෙළින් බලන්නේ නැතුවම කීවේය.
“ඉන්න මමත් එන්නම්. මටත් කැලේ පැත්තට ගිහින් කල්. දර මිටියක්වත් උස්සගෙන එන්න පුළුවන්නේ.” ශ්‍රියානි සැහැල්ලු හිනාවකින් කීවාය.
කසුන්ගේ හිතට පුදුම චකිතයක් දැනුණා. බිරිඳ නිර්මලා ඇඟලුම් කම්හලට ගියාම දවසේ වැඩි වෙලාවක් තමන් සහ නැන්දම්මා ගෙදර තනි වුණත්, මේ විදියට කැලේක තනිවීම වෙනස්ම, ඒ වගේම භයානක හැඟීමක් ගෙන දුන්නා. ශ්‍රියානිගේ ඇසුර සමහර වෙලාවට ඔහුට දැනුණේ නොපැහැදිලි, නුහුරු, අනතුරුදායක ලෙන්ගතුකමක් ලෙසිනි.
“අම්මට මහන්සි වෙයි. මම ඉක්මනට ගිහින් එන්නම්,” ඔහු ඇයව මඟහරින්න අන්තිම වතාවටත් උත්සාහ කළේය.
“අනේ මේ… මම තාම ඔය කොල්ලෝ වගේ හයියයි. යං යං,” ඇය හිතුවක්කාර විදියට හිනා වෙමින් ඉදිරියට ගියාය. ඇය ඔහු පසුකර යනකොට, “නිර්මලා දුව නම් වාසනාවන්තයි ඔයා වගේ හයිය හත්තිය තියෙන කොල්ලෙක් ලැබෙන්න” කියා සෙමින්, ඔහුගේ කනටම ඇහෙන්න කීවාය. ඒ වචන නිසා කසුන්ට පොඩි ආඩම්බරයක් හිතේ ඇති වුණත්, ඔහුට එයට දිය යුතු පිළිතුරක් සිතාගත නොහැකි විය.
කැලේට ගියාට පස්සේ දෙන්නා අතරේ තිබුණේ පුදුම නිශ්ශබ්දතාවක්. ශ්‍රියානි ඉදිරියෙන් ගමන් කළා. ඇගේ හැඩැති සිරුරේ හැඩ, ඇගේ ඇවිදිල්ලේ තිබුණු රිද්මය දිහා කසුන්ගේ ඇස් මොහොතකට යොමු වුණා. තමන්ගේ සිතුවිලි ගැන ඔහුටම පොඩි ලැජ්ජාවක් සහ පිළිකුලක් ඇති වුණත්, ඒ ඇස් ඉවතට ගන්න ඔහුට බැරි වුණා.
“ආහ්!”
එක්වරම නැඟුණු ශ්‍රියානිගේ වේදනාත්මක කෑගැසීමට කසුන් ගැස්සිලා සිහියට ආවා. ඇය එක කකුලක් උස්සගෙන, ළඟ තිබුණු ගහක අත්තක් අල්ලගෙන වේදනාවෙන් ඇඹරෙමින් සිටියාය.
“මොකද අම්මේ වුණේ?” ඔහු කලබලයෙන් ඇහුවා.
“කටු අකුලක්… කටු අකුලක් ඇනුණා පුතේ… ආයි…” ඇගේ ඇස්වල කඳුළු පිරිලා තිබුණා.
කසුන් ඉක්මනින් ඇය ළඟට දිව්වා. “කෝ බලන්න. පරිස්සමෙන් ඉන්න.” ඔහු බිම දණ ගසා ඇගේ පාදය අතට ගත්තා. රෝස පාට ඇගේ සුසිනිඳු යටිපතුලේ, විලුඹ ළඟින්, කළු පැහැති කටු අකුලක් ගැඹුරටම කිඳා බැහැලා තිබුණි. ඒ වටේ සම රතු පාට වෙලා තිබුණා.
“මේක නම් ටිකක් ලොකු කටුවක්. මෙහෙම අදින්න බෑ. හම ඉරෙයි. අම්මා ඔය ගල උඩින් වාඩිවෙන්නකො.”
ඔහු ශ්‍රියානිව පරිස්සමෙන් වාරු කරගෙන ගිහින් ගල් තලාව මතින් ඉන්දවා, ආයෙමත් ඇගේ පාදය ළඟින් දණ නැමුවේය. ඔහුගේ ඔළුව තිබුණේ ඇගේ දණහිස ළඟයි. ඔහු ඇගේ පාදය ඔහුගේ උකුල මත තබා ගත්තා.
“ටිකක් රිදෙයි හොඳේ. මම හිමීට අදින්නම්.”
ඔහු තමාගේ දෑතේ ඇඟිලිවලින් කටුව වටේ සම හෙමින් තද කළේය. ශ්‍රියානිට දැනුණු වේදනාව දරාගන්න බැරුව, ඇය නොදැනුවත්වම කසුන්ගේ කර මතට සිය අත තබා තදින් අල්ලා ගත්තාය. ඇගේ ඇඟිලි ඔහුගේ තෙත්, දාඩියෙන් දිලිසෙන මාංශපේශී අතරට කිඳා බැස්සේය. “තදින් අල්ලගන්න අම්මේ, වේදනාවක් එනවා නම් තද කරලා මාව අල්ලගන්න” කියා ඔහු පැවසුවා.
“රිදෙනවද?” කසුන් ඇහුවේ හිරවෙච්ච කටහඬකින්. ඔහුගේ කටහඬ ඔහුටම ආගන්තුක විය.
“හ්ම්ම්… ඒත්… ඔහොමම අල්ලගන්න පුතේ. මට… මට දරාගන්න අමාරුයි.” ඇය කීවේ කටුව නිසා දැනෙන වේදනාව ගැනද, නැතිනම් ඇඟට දැනෙන මහන්සිය ගැනද කියා කසුන්ට සිතාගත නොහැකි විය. ඇගේ හඬේ තිබුණේ වේදනාවට වඩා වෙනස්, අමුතු ආයාචනයකි.
ඔහු ආයෙමත් පරිස්සමෙන් කටුවේ තුඩ අල්ලා හෙමින් ඉහළට ඇද්දා. කටුව සම්පූර්ණයෙන්ම ගැලවුණු ගමන් ශ්‍රියානි දිගු, ගැඹුරු සුසුමක් හෙළුවාය. නමුත් ඇය ඔහුගේ කර මතින් අත ඉවත් කළේ තත්පර කිහිපයකට පස්සේය. ඒ ටික වෙලාවේදී, ඔවුන්ගේ ඇස් එකිනෙකට හමු වුණා. ඇගේ ඇස්වල තිබුණේ වේදනාවට වඩා ගැඹුරු, තේරුම් ගන්න පුළුවන් හැඟීමකි.
“පුතාගේ අතේ හරි හයියක් තියෙන්නේ. ඒත් එක්කම හරි සිනිඳුයි,” ඇය කීවේ හෙමින්, රහසක් කියනවා වගේය. කසුන් ඉක්මනින් බිම බලාගත්තේය. ලැජ්ජාවෙන් සහ කේන්තියෙන් ඔහුගේ මූණ රතු විය.
“අපි යමු අම්මේ.” ඔහු ඉක්මනින් නැගිට්ටා.
“මට තනියම ඇවිදින්න බෑ වගේ පුතේ, මාව වාරු කරගෙන යන්න වෙන්නේ ඔයාට.”
කසුන්ට එය ප්‍රතික්ෂේප කරන්න බැරි වුණා. ඔහු තම අතක් ඇගේ ඉඟ වටේ යවා ඇයව වාරු කර ගත්තේය. ඇය තමාගේ බර ඔහු මතට දැම්මා. ඇගේ ඇඟේ උණුසුම, ඇගේ කොණ්ඩයෙන් ආපු සියුම් සුවඳ ඔහුව පුදුම අපහසුතාවකට සහ ව්‍යාකූලත්වයකට පත් කළා. ඒ මීටර් කිහිපයක දුර ඔහුට දැනුණේ සැතපුම් ගණනාවක් වගේය. සෑම පියවරකදීම ඇගේ සිරුර ඔහුගේ සිරුරේ ගැටීම, ඔහුට දැනුණේ ඔහුගේ අධිෂ්ඨානය කඩන්න එල්ල කරන පහරවල් වගේය.
ආයෙමත් ගෙදර ආවාට පස්සේ ශ්‍රියානි පුටුවක වාඩි වුණා.
“පුතා, උණු වතුර ටිකකින් තැව්වොත් හොඳයි වගේ.”
කසුන් වතුර රත් කරගෙන ඇවිත් ඇගේ පාදය තවනකොට, ඇය නිශ්ශබ්දවම ඔහු දිහා බලා සිටියා. ඔහුගේ හිත ඇය විනිවිද යනවා වගේ ඔහුට දැනුණා. “නිර්මලා දුව හැමදාම මෙච්චර රෑ වෙනවද එන්න?” ඇය එකපාරටම ඇහුවා.
“ඔව් අම්මේ… වැඩ වැඩියිලු.”
“හ්ම්… ඔයාට පාළු ඇති නේද දවසම තනියම ඉඳලා?” ඇගේ ප්‍රශ්නය කෙළින්ම ඔහුගේ හිතට ඇනුණා. ඇයටත් ඒ බව දැනී ඇති බව කසුන්ට සිහිවිය. ඔහු උත්තර නොදී ඔළුව පහත් කරගෙනම තැවීම දිගටම කරගෙන ගියේය.
හවස වෙනකොට අහස කළු කරගෙන මහ වැස්සක් පටන් ගත්තා. කසුන් වේළෙන්න දාලා තිබුණු රෙදි ටික අරගෙන ගේ ඇතුළට දුවනකොට ශ්‍රියානිත් ඔහුට උදව්වට ආවා. දොරකඩ ළඟදී ඔවුන් දෙන්නා කලබලයට එකිනෙකාගේ ඇඟේ හැප්පුණා. මොහොතකට දෙන්නම ගල් ගැහුණා වගේ නතර වුණා. ඒ වෙලාවේම, ඈතින් ඇහුණේ ඇඟලුම් කම්හලේ සේවක සේවිකාවන් අරගෙන එන බස් එකේ හෝර්න් එකයි. ඒ සද්දේ, ඒ නිශ්ශබ්දතාව කඩාගෙන ගිය තියුණු පිහි පහරක් වගේ විය.
මිනිත්තු කිහිපයකින් කුඩයක් ඉහළාගත් නිර්මලා ගේට්ටුවෙන් ඇතුළු වුණා. ඇගේ පැමිණීම ඒ අස්වාභාවික නිශ්ශබ්දතාව බිඳ දැමුවේය.
“අම්මගේ කකුල කොහොමද දැන්?” ඇය ශ්‍රියානි දිහාට හැරිලා ඇහුවා.
ශ්‍රියානි, කසුන් දිහා හොරෙන් බලලා උත්තර දුන්නා. “කසුන් පුතා නිසා ලොකු අමාරුවක් වුණේ නෑ දුවේ. පුතා අද මාව හොඳට බලාගත්තා.” ඒ වචන කසුන්ගේ පපුවට ඇනුණේ උල් පිහියකින් අනිනවා වගේය.
රෑ කෑම කනකොට නිර්මලා ආදරයෙන් කසුන්ගේ අත මත අත තැබුවා. ඒ ස්පර්ශයට කසුන් ගැස්සුණා. විදුලි සැරයක් වැදුණා වගේ ඔහු අත ගස්සා ඉවතට ගත්තා. හැන්ද බිම වැටිලා “චිරිං” කියලා සද්දයක් ආවා.
“මොකද කසුන්?” නිර්මලා පුදුමයෙන් ඇහුවා.
“මු… මුකුත් නෑ… අත ලිස්සුවා,” ඔහු හිරවෙච්ච කටහඬකින් කීවේය. ශ්‍රියානිගේ මුව කොනක නැගුණු සියුම් හිනාවක් ඔහු දුටුවේය.
ඒ රෑ ඔහුට නින්ද ගියේ නැහැ. ඔහුගේ හිත පුරා තිබුණේ විවිධ සිතුවිලි සහ ඇගේ අමුතු හිනාවයි. මධ්‍යම රාත්‍රිය පසුවෙලා තිබුණා. එකපාරටම ඔවුන්ගේ කාමරේ දොර හරිම හෙමින්, කිසිම සද්දයක් නැතිව ඇරෙනවා වගේ කසුන්ට දැනුණා. ඔහු හුස්ම නොගෙන, ඇස් තදින් පියාගෙන බලා සිටියා. දොර භාගෙට ඇරිලා තිබුණු අතර, ඒ අතරින් සෙවනැල්ලක් දැක්කාද කියලා සැකයක් ඔහුට ඇති වුණා. හොල්මනක්වත්ද මේ රෑ. මොහොතක් එතැන නතර වෙලා, නිශ්ශබ්දව ඉඳලා, පස්සේ කිසිම දෙයක් වුණේ නැහැ වගේ අඩියට අඩිය තියමින් කුස්සිය පැත්තට ගියා. ඇය ආපහු යනකොටත්, ආයෙමත් දොරකඩ ටික වෙලාවක් නතර වෙලා, ඔවුන්ගේ ඇඳ දිහා බලා සිටියා. මේ සිදුවීම කුමක්ද කියලා කසුන්ට ප්‍රෙහෙලිකාවක් විය.
ඒ මොහොතේ කසුන්ගේ මුළු ඇඟම දාඩියෙන් තෙත් වුණා. ගෙදර කවුරු හරිද නැතිනම් හොල්මනක්ද, ආවේ වතුර බොන්න වෙන්න ඇති. නමුත් ඒ පැමිණීම, ඒ නිශ්ශබ්දතාව, ඒ සෙවනැල්ල ඔහුට දැනුණේ තමන් දඩයම් කරන්න ආපු විලෝපිකයෙකුගේ සංඥාවක් වගේය. මේ ගෙදර තවදුරටත් ඔහුට ආරක්ෂිත තැනක් නෙවෙයි.
පසුදා උදේ කසුන් ඇහැරුණේ මහ හිසේ කැක්කුමක් එක්ක. රෑ එළි වෙනකම් ඔහුට නින්ද ගියේ නැහැ. ඔහු මිදුලට බහිනකොට දැක්කේ ශ්‍රියානි මල් පාත්තියක් හාරමින් ඉන්න හැටි. ඇය කිසිම දෙයක් වුණේ නැහැ වගේ, සතුටින් වගේ සිංදුවක් මුමුණමින් හිටියා. ඔහුගේ පැමිණීම දැකපු ඇය ඔහු දිහා බලා හිනා වුණා.
“ආ… පුතා නැගිට්ටද? මම තේ හදන්නම්.” ඒ හිනාවේ කිසිම වරදක් පෙනුණේ නැත. නමුත් කසුන්ට එය දැනුණේ දක්ෂ විදියට දාපු වෙස් මුහුණක් වගේය.
නිර්මලා උදේ කෑම හදමින් සිටියා.
“අම්මගේ කකුලට දැන් ගොඩක් හොඳයි වගේ නේද?”
“ඔව් දුවේ. කසුන් පුතාට පින් සිද්ධ වෙන්න තමයි,” ශ්‍රියානි කීවේ කසුන් දිහා බලමින්. “එයා ඊයේ මාව බලාගත්තේ හරියට පොඩි ළමයෙක්ව බලාගන්නවා වගේ. ඒ තරම් පරිස්සමකට.”
නිර්මලා අහිංසක විදියට හිනා වුණා. “ඒකනේ… ඔයා වගේ හොඳ කෙනෙක් මට ලැබුණේ. අම්මව හොඳට බලාගන්නවනේ.”
කසුන්ට ඒ වචන දරාගන්න බැරි වුණා. නිර්මලාගේ අහිංසකකම ඔහුගේ පපුවට පිහියකින් අනිනවා වගේ වේදනා දුන්නා. ඔහු කෑම මේසයෙන් නැගිට්ටා.
“මම ටවුමට ගිහින් එන්නම්,” ඔහු කීවේ නිර්මලාගේ මූණ බලන්නේ නැතුවයි.
“ඒ මොකටද මේ උදෙන්ම?”
“පොඩි වැඩක් තියෙනවා,” ඔහු කීවේ තමාගේම කටහඬ පාලනය කරගනිමින්.
ඔහු ගෙදරින් පිට වුණේ තමන්ට හුස්ම හිරවන පරිසරයකින්, බෙල්ල සිරකරන මල්පතකින් පැනලා යනවා වගේය. නමුත් ඔහු කොහේ ගියත්, රෑ දැක්ක ඒ භයානක සෙවනැල්ල ඔහුගේ ඔළුවෙන් අයින් කරගන්න බැරි වුණා. ඔහු තමා ළඟ අහිංසකව නිදන් ඉන්න නිර්මලා දිහා බැලුවා. ඇය මේ කිසිම දෙයක් දන්නේ නැහැ. ඇය ජීවත් වෙන්නේ තමන්ට ආදරේ කරන සැමියෙක් සහ මවක් ඉන්න ලස්සන ලෝකයකය.
නමුත් ඔවුන්ගේ ජීවිතයට නොපෙනෙන කටු අකුලක් ඇනිලා ඉවරයි. කැලේදී නැන්දම්මාගේ යටිපතුලෙන් ගලවලා දාපු ඒ පේන කටු අකුල, දැන් ඔහුගේ හෘද සාක්ෂියටම කිඳා බැහැලා, කවදාවත් ගලවලා දාන්න බැරි විදියට, ඔවුන්ගේ විවාහය හැමදාටම තුවාල කරලා තිබුණු බව ඔහුට වේදනාත්මක ලෙස වැටහුණා. ඒ තුවාලය කවදාවත් සනීප වෙන එකක් නැති බවත් ඔහු දැන සිටියා.
