මගේ වයස දැන් අවුරුදු පනස් පහයි. ගොඩක් අය කියන්නේ මේක ජීවිතේ හවස් කාලේ කියලනේ. මම දැන් ගත කරන්නේ අන්න ඒ කාලේ. මම අවුරුදු තිහකට වඩා කෝච්චි එලවපු රියදුරෙක්. දැන් ඉතින් පෙන්ෂන්. ඉස්සර නම් යකඩ යකාගේ සද්දෙයි, කෝච්චි පාරේ ඒකාකාරී ගමනයි තමයි මගේ ජීවිතේම වෙලා තිබුණේ. දැන් ඒ හැමදේම නැවතිලා, හරිම නිශ්ශබ්දයි. සමහර දවස්වලට ඒ නිශ්ශබ්දකම මගේ හිතට ලොකු පාලුවක් ගේනවා.
මට ඉන්නේ එකම පුතයි. එයා දැන් බැඳලා. පුතා බැඳලා මාස හයක් යන්නත් කලින්, එයාට රට රස්සාවකට යන්න වුණා. ඒ තීරණය අපි හැමෝටම දුකක් වුණත්, පවුලේ අනාගතේට ඒක ඕන වුණා. මේ නිසා, එයාගේ නෝනට, මගේ ආදරණීය ලේලි කසුනිට, මාස හයක පොඩි එකත් එක්ක අපේ ගෙදර තනි වෙන්න වුණා. එයාගේ තනිකමටයි, දරුවගේ වැඩවලටයි උදව්වක් වෙන්න ඕන නිසා මමයි මගේ නෝනයි, කුමාරියි, එයාව අපිත් එක්ක තියාගන්න තීරණය කළා. කුමාරි ඉස්කෝලේ ටීචර් කෙනෙක්. එයාට ඉස්කෝලේ වැඩයි, ගෙදර වැඩයි එක්ක හරිම කාර්යබහුලයි.
කතාව පටන් ගන්නේ ලස්සන දවසක උදේ. රෑ තිබුණු පොද වැස්ස නිසා එළියේ තිබුණේ හරිම හීතල, සනීප කාලගුණයක්. මම ඇහැරෙනකොට, කුමාරි ඉස්කෝලේ යන්න ලෑස්ති වෙනවා. එයා සාරි පොට හදන දිහා මම ඇඳේ ඉඳන්ම බලාගෙන හිටියා. අවුරුදු ගාණක් ගිහින් තිබුණත්, මට නම් එයාගේ ලස්සන එදා වගේමයි.
“නැගිටින්නකෝ… මම යනවා…” එයා හෙමින් කිව්වා.
මම නැගිටලා, එයා ළඟට ගිහින් උරහිසට හිමින් තට්ටුවක් දැම්මා. “පරිස්සමෙන් ගිහින් එන්න.” ඒක ඉතින් අපි දෙන්නා අතරේ හැමදාම තියෙන පුරුද්දක්.
මම සරමක් ඇඳගෙන කුස්සිය පැත්තට ගියා. මම යනකොට, මගේ ලේලි, කසුනි, උදේට කෑම හදනවා. මම එන සද්දේ ඇහිලා එයා මගේ දිහා බැලුවා. එයාගේ ඇස්වල පොඩි මහන්සියක් පිරිලා තිබුණා. දරුවත් එක්ක රෑ නිදි මරන එක එයාට ලේසි නැතුව ඇති.
“ගුඩ් මෝනිං තාත්තේ,” එයා පොඩි හිනාවක් එක්ක කිව්වා.
“ගුඩ් මෝනිං දුවේ.” මම වතුර වීදුරුවක් බොන ගමන්, කුස්සියේ බිත්තියට හේත්තු වෙලා එයා දිහා බලාගෙන හිටියා. මේ පොඩි කෙල්ල කරට අරගෙන තියෙන වගකීම් කන්දරාව ගැන මගේ හිතේ ඇතිවුණේ තාත්තෙකුට දුවෙක් ගැන ඇතිවෙනවා වගේම ආදරයක්. එයාගේ තනිකම මගේ හිතටත් සියුම් වේදනාවක් ගෙනාවා.
“මෙන්න තාත්තේ තේ එක.” කසුනි සුවඳ තේ කෝප්පයක් මට ගෙනත් දුන්නා. එයා තේ එක දෙනකොට අපේ ඇස් දෙක එකට ගැටුණා. ඒ බැල්මේ වචන වලින් කියන්න බැරි, මොකක්දෝ ගැඹුරු දෙයක් හැංගිලා තියෙනවා වගේ මට හිතුණා. ඒක තනිකමක්ද, අසරණකමක්ද, නැත්නම් මං ගැන ගෞරවයක්ද කියලා මට හිතාගන්න බැරි වුණා. එයා තේ එක දෙනකොට එයාගේ ඇඟිලි තුඩු මගේ අතේ ගෑවුණා. ඒ හිතුවේ නැති ස්පර්ශයෙන් එයා ටිකක් ගැස්සුණත්, ඉක්මනටම ආපහු හරි ගියා.
මම තේ කෝප්පේ අරගෙන සාලෙට ගියා. කසුනි කියන්නේ සුදු, කෙට්ටු, හරිම ලස්සන තරුණ කෙල්ලෙක්. එයාගේ ඒ ඒම අපේ ගෙදරට අමුතුම එළියක් ගෙනල්ලා තිබුණා.
“මම යනවා…” සාලේ ඉඳන් කුමාරිගේ සද්දේ ඇහුණා.
මම තේ එක බීලා ඉවර වෙලා, මගේ පොඩි මුණුපුරාව බලන්න පුතාගේ කාමරේට ගියා. ඇඳේ හාන්සි වෙලා මුණුපුරා දිහා බලාගෙන ඉන්නකොට, කුමාරිට සමුදීපු කසුනි කාමරේට ආවා.
“ආහ්, තාත්තේ… පැටියා නැගිටලද?”
“ඔව් දුවේ… කොල්ලට බඩගිනි වගේ.”
“ඉන්න මම කිරි ටිකක් දෙන්නම්.” එයා දරුවව තුරුලට අරගෙන, මගේ එහා පැත්තෙන් ඇඳේ වාඩි වෙලා, දරුවට මව්කිරි දෙන්න ගත්තා. ඒ දර්ශනේ හරිම ලස්සනයි. අම්මා කෙනෙක්ගේ ආදරේ කොච්චර උතුම්ද කියලා මම ඒ වෙලාවේ දැක්කා.
මම එයාගේ මූණේ තිබුණු ඒ අම්මාගේ සෙනෙහස දිහා බලාගෙන හිටියා. එයත් ඉඳලා හිටලා මං දිහා බැලුවේ, මම කලින් දැකපු ඒ අමුතු, කුතුහලය පිරුණු බැල්මෙන්මයි.
“ඔහොම තමයි දුවේ. දරුවෝ හදනවා කියන්නේ ලේසි වැඩක් නෙවෙයි. අපේ පුතාගේ අම්මත් ඉස්සර ඔහොම තමයි. දරුවෝ වෙනුවෙන් රෑ දවල් නැතුව ගොඩක් මහන්සි වුණා.” මම හිනාවක් එක්ක පරණ දේවල් මතක් කළා.
“තාත්තට එහෙනම් ඒ කාලේ මතක් වෙනවා ඇති නේද?” එයා හෙමින් ඇහුවා.
“ඔව් දුවේ. ඒ කාලේ මතක් වෙනවා. ඒත් දැන් කාලේ ගොඩක් වෙනස්නේ.”
“අපේ එක්කෙනා ළඟ නැති එක ලොකු පාළුවක් තාත්තේ.” එයාගේ කටහඬ බිඳුණා. ඒ වචන ටික මගේ හිතටම වැදුණා.
“මට තේරෙනවා දුවේ. ඔය තරුණ කාලේ සතුටින්, සැහැල්ලුවෙන් ඉන්න ඕන කාලේ. ඒත් ඉතින් දෛවය හැමතිස්සෙම අපි හිතන විදිහට වෙන්නේ නෑනේ.”
එයා නිශ්ශබ්දව මගේ දිහා බලාගෙන හිටියා. ඒ නිශ්ශබ්දතාවය ඇතුළේ වචනවලින් කියන්න බැරි ගොඩක් හැඟීම් තිබුණා. අපි දෙන්නා අතරේ සියුම්, ඒත් හරිම ගැඹුරු අවබෝධයක් ඇතිවුණා.
එදා දවල් මම ගමනක් ගිහින් ආපහු ගෙදර එනකොට රෑ හත විතර වෙලා. මම එනකොට කුමාරි මිදුලේ ළමයින්ට පන්තියක් කරනවා. ගේ ඇතුළේ තිබුණේ නිශ්ශබ්දකමක්. මම ගෙට ඇතුල් වෙනකොට, කසුනිගේ කාමරෙන් හෙමින් සද්දයක් ඇහුණ නිසා, මම එයාව බලන්න එහාට ගියා.
මම යනකොට, එයා චීත්තයක් ඇඳගෙන, දරුවව තුරුල් කරගෙන, ජනේලෙන් එළිය බලාගෙන ගැඹුරු කල්පනාවක. ඒ දර්ශනේ මගේ හිතට ලොකු සෙනෙහසක් වගේම දුකකුත් ගෙනාවා.
“ආහ් තාත්තේ, ඔයා ආවද?”
“ඔව් දුවේ. කොල්ලා නිදිද?”
“ඔව් තාත්තේ, මේ දැන් නින්ද ගියේ. හරිම දඟයි.” එයා මගේ දිහා බලාගෙන කිව්වා. ඒ බැල්ම මගේ හිතේ අමුතුම කුතුහලයක් සහ නොසන්සුන්කමක් ඇති කළා.
මම ඇඳ ළඟින් වාඩි වෙලා, “ඇයි දුවේ තනියම කල්පනා කරන්නේ?” කියලා ඇහුවා.
“නිකන් තාත්තේ, මහත්තයව මතක් වුණා.” එයාගේ ඇස්වල කඳුළු පිරිලා.
මට එයා ගැන ලොකු දුකක් හිතුණා. මම හිතලා කරා නෙවෙයි, මටත් නොදැනීම වගේ එයාගේ උරහිසට අත තියලා හිමින් තට්ටු කළා. “දුක් වෙන්න එපා දුවේ, හැමදේම ඉක්මනටම හරියාවි.”
එයා ගැස්සුණත්, මගේ අත අයින් කළේ නැහැ. එයා මගේ ඇස් දෙක දිහා බැලුවා. ඒ බැල්මේ වචන දාහකින්වත් කියන්න බැරි ලොකු තේරුමක් තිබුණා. ඒක ගෞරවය, විශ්වාසය වගේම මට අඳුරගන්න බැරි තවත් හැඟීමක් කලවම් වුණු දෙයක් වගේ මට දැනුණේ.
“කෙල්ලේ, දාඩියයි. මම නාගෙන එන්නම්.” මම අමාරුවෙන් නැගිටලා බාත්රූම් එකට ගියා.
නාන ගමන් වුණත් මගේ හිතේ තිබුණේ එයා ගැන. එයාගේ බැල්ම, එයාගේ වචන මගේ හිතේ දෝංකාර දුන්නා. අපි අතරේ හැදෙමින් තියෙන මේ බැඳීම මොකක්ද කියලා මටම හිතාගන්න බැරි වුණා.
එදා රෑ කෑමෙන් පස්සේ, අපි තුන්දෙනාම සාලේ ටීවී බැලුවා. මම ටීවී බලන අතරේ, එයා දිහා බැලුවා. මම දැක්කා එයත් මගේ දිහා බලාගෙන ඉන්නවා. අපේ ඇස් දෙක ගැටුණු ගමන්, එයා ලැජ්ජාවෙන් වගේ බැල්ම අහකට ගත්තා. ඒත් ඒ මොහොතේ එයාගේ කට කොනක රැඳුණු පොඩි හිනාව මගේ හිත තවත් අවුල් කළා.
ටික වෙලාවකින් කුමාරි නිදාගන්න ගියා. කසුනිත් දරුවත් එක්ක කාමරේට ගියා. මම ටීවී එක ඕෆ් කරලා කාමරේට යනකොට, කසුනිගේ කාමරේ දොර පොඩ්ඩක් ඇරලා තියෙනවා දැක්කා. මට නිකමට වගේ එබිලා බලන්න හිතුණා. එයා ඇඳේ වාඩි වෙලා, ෆෝන් එක දිහා බලාගෙන, සද්ද නැතුව අඬනවා. ඒ එයාගේ මහත්තයාගේ ෆොටෝ එකක් වෙන්න ඇති. ඒක දැක්කම මගේ හිත පිච්චිලා ගියා.
ඒ වෙලාවේ එයාට ඕන කරලා තිබුණේ හිත හදන වචනයක් කියලා මට තේරුණා. ඒත් මම එතනට ගියොත්, මේ රෑ වෙලාවේ ඒක වැරදියට තේරුම් ගනියිද කියන බය මගේ හිතට ආවා. මම දෙගිඩියාවෙන්, මගේ කාමරේට ගිහින් දොර වහගත්තා. එදා රෑ මට නින්ද ගියෙත් නෑ. එයාගේ කඳුළු පිරුණු ඇස් මගේ හිත පාරව පාරව තිබුණා. මගේ හිතේ එයා ගැන ඇතිවෙන්නේ තාත්තෙකුට දුවෙක් ගැන තියෙන ආදරේට වඩා වැඩි දෙයක්ද කියන ප්‍රශ්නේ මගේ හිතට වද දෙන්න ගත්තා.
පහුවදා උදේ ගෙදර තිබුණේ අමුතුම බර නිශ්ශබ්දතාවයක්. කුමාරි හැමදාම වගේ ඉස්කෝලේ යන්න ලෑස්ති වුණා. මම ඇඳට වෙලා පෙරළි පෙරළි, ඊයේ රෑ කසුනිගේ කාමරෙන් දැකපු දේ ගැන කල්පනා කළා. එයාගේ තනිකමේ කඳුළු මගේ හිතේ තාමත් රැඳිලා තිබුණා.
මම කුස්සියට යනකොට, කසුනි උදේට කෑම හදනවා. එයා මගේ දිහා බැලුවේවත් නෑ. ඊයේ රෑ මුකුත් දැක්කේ නෑ වගේ එයා හිටියත්, ඒ නිශ්ශබ්දකම මට දරාගන්න බැරි වුණා.
“ගුඩ් මෝනිං දුව.” මම කතාව පටන් ගත්තා.
“ගුඩ් මෝනිං තාත්තේ.” එයා කිසිම හැඟීමක් නැති කටහඬකින් උත්තර දුන්නා.
“තාත්තේ තේ එක ලෑස්තියි.” කසුනි රස්නේ තේ කෝප්පයක් මගේ අතට දුන්නා. ඒ වෙලාවේ අපේ ඇඟිලි ආයෙමත් එකිනෙක ගෑවුණා. මේ පාර එයා ගැස්සුණත්, ඇස් දෙක අහකට ගත්තේ නෑ. එයා මොහොතක් මගේ ඇස් දිහා බලාගෙන හිටියා. ඒ බැල්මෙන් එයා, ‘ඔයා ඊයේ රෑ මාව දැක්කද?’ කියලා අහනවා වගේ මට දැනුණා.
කුමාරි ඉස්කෝලේ ගියාට පස්සේ, පොඩි එකා නිදාගත්තට පස්සේ, ගෙදර ආයෙමත් රජ කළේ ඒ බර නිශ්ශබ්දතාවයමයි. මට තවත් මේක හිතේ තද කරගෙන ඉන්න බැරි වුණා. මම සාලේ පත්තරේ කියව කියව හිටියට මගේ හිත තිබුණේ එයා ළඟ.
“කසුනි… ඔයා හොඳින්ද?” මම අන්තිමේදී එයා හිටපු තැනට ගිහින් ඇහුවා.
එයා එකපාරටම ගැස්සුණා. එයාගේ මූණ රතු වුණා. එයා බිම බලාගෙන, “මම… මම දැක්කා තාත්තා ඊයේ රෑ…” කියලා හෙමින් කිව්වා.
“මම දන්නවා දුවේ. මට ඔයා ගැන දුක හිතුණා.” මම ඇත්තටම කිව්වා.
එයා ඔලුව උස්සලා බැලුවා. එයාගේ ඇස්වල කඳුළු පිරිලා. “මේ තනිකම දරාගන්න අමාරුයි තාත්තේ.” එයාගේ කටහඬ බිඳුණා.
ඒ වචන ටික ඇහුණු ගමන් මගේ හිතට ලොකු සහනයක් වගේම වේදනාවකුත් දැනුණා. මම එයා ළඟින් වාඩි වෙලා, “මට තේරෙනවා දුවේ. හැමදේම ඉක්මනට හරියාවි” කියලා එයාගේ අතක් මගේ අත් දෙක මැද්දට අරගෙන හිමින් පිරිමැද්දා. ඒ වෙලාවේ අපි දෙන්නා අතරේ වචන ඕන වුණේ නැහැ. අපේ හිත් එකිනෙකාට කතා කරගත්තා වගේ. ඒ මොහොතේ ඉඳන් අපි දෙන්නා අතරේ නොපෙනෙන, ඒත් හරිම ශක්තිමත් බැඳීමක් ඇති වුණා.
ඊට පස්සේ දවස්වලදී, කසුනිගේ හැසිරීම වෙනස් වුණා. එයා මාත් එක්ක වැඩියෙන් කතා කළා, හිනා වුණා. කුමාරි ගෙදර නැති වෙලාවට, අපි දෙන්නා අතරේ තිබුණේ වචනවලට විතරක් සීමා නොවුණු, බැල්මෙන් සහ හිතවත්කමින් ගොඩනැගුණු කතාබහක්. ඒක අහිංසක සෙනෙහසේ සීමාව පැනලා යනවා වගේ මගේ හිතේ කොනක අනතුරු ඇඟවීමේ සීනුවක් නාද වුණත්, එයාගේ හිනාව දකිනකොට මට ඒ ඔක්කොම අමතක වුණා.
දවසක්, කුමාරි ඉස්කෝලේ ගිහින් හිටියේ, පොඩි එකත් හොඳටම නිදි. කසුනියි මමයි සාලේ කතා කර කර හිටියා. එයා එයාගේ මහත්තයාගේ ෆොටෝ එකක් ෆෝන් එකෙන් මට පෙන්නලා, එයා ගැන ආදරෙන් කතා කළා. එයාගේ ඇස්වලට කඳුළු එනවා මම දැක්කා. මම එයාව සනසන්න හිතාගෙන, එයාගේ උරහිසට අත තිබ්බා. එයා මගේ උරහිසට ඔලුව තියාගෙන හෙමින් ඉකි ගහන්න ගත්තා. ඒ වෙලාවේ මගේ හිතේ තිබුණේ තාත්තෙකුට දුවෙක් ගැන දැනෙන දුකක් විතරමයි.
ඒත් ඒ මොහොතේම, කිසිම දෙයක් කියන්නේ නැතුව, අසනීපයක් නිසා කලින් ගෙදර ආපු කුමාරි, ගෙදර දොර ඇරගෙන ඇතුලට ආවා.
එයා දැක්කේ සාලේ සෝෆා එකේ, එකිනෙකාට තුරුල් වෙලා ඉන්න මාවයි කසුනිවයි.
කුමාරිගේ ඇස් ලොකු වුණා. එයාගේ අතේ තිබුණු බෑග් එක බිම වැටුණා. නිශ්ශබ්දතාවය බිඳගෙන ආපු ඒ සද්දෙට අපි දෙන්නම ගැස්සිලා ගියා.
“මොකද… මොකද මේ වෙන්නේ?” එයාගේ කටහඬ තරහෙනුයි වේදනාවෙනුයි වෙව්ලන්න ගත්තා. “මේකද මම වැඩට ගියාම ගෙදර වෙන්නේ?”
එයාගේ තරහ වචනවලින් කියන්න බැරි තරම්. කසුනි අසරණ වෙලා මගේ දිහා බැලුවා. එයාගේ ඇස්වලින් කඳුළු ගලාගෙන ආවා. මටත් මොනවා කියන්නද කියලා හිතාගන්න බැරි වුණා. අපි අතරේ කිසිම වරදක් නොවුණත්, ඒ දර්ශනේ ඕනම කෙනෙක් වැරදියට තේරුම් ගන්නවා කියලා මම දැනගෙන හිටියා. මගේ මුළු ලෝකෙම මගේ ඔලුව උඩට කඩාගෙන වැටුණා වගේ මට දැනුණා.
ඒ සිද්ධියත් එක්ක අපේ පවුල දෙකඩ වුණා. කුමාරි එදාම, මම කියන කිසිම දෙයක් අහන්නේවත් නැතුව, එයාගේ බඩු ටික අරගෙන එයාගේ මහ ගෙදර ගියා. එයා යනකොට මගේ දිහා බලපු බැල්ම මගේ හිත සදහටම පාරවන්න ඇති. “මම හිතුවේ නෑ ඔයා මෙහෙම කෙනෙක් කියලා,” එයා කිව්වේ එච්චරයි.
කසුනිව මේ ගෙදර තියාගන්න එක තවත් හරියන්නේ නෑ කියලා මට තේරුණා. මම එයාවයි, මගේ මුණුපුරාවයි, එයාගේ අම්මලාගේ ගෙදරට ගිහින් ඇරලුවා. එයා යන්න කලින්, “මට සමාවෙන්න තාත්තේ. මම නිසා මේ ඔක්කොම වුණේ” කියලා මගේ කකුල් දෙක ළඟ වැඳ වැටුණා.
දැන් මේ ලොකු ගෙදර මම තනියම. හැම තැනම තියෙන්නේ ලස්සන මතකයන්. ඒත් ඒ මතකයන් දැන් මට දෙන්නේ වේදනාවක් විතරයි. මගේ හිතේ තිබුණේ දුකකුයි සෙනෙහසකුයි විතරක් වුණත්, සමාජය ඉස්සරහයි මගේ නෝනා ඉස්සරහයි මම වැරදිකාරයෙක් වුණා.
මේ අත්දැකීම ඇත්තටම සමාජයට පාඩමක් වෙන්න ඕන. අපේ ජීවිතවලට නොයෙක් පරීක්ෂාවන් එන්න පුළුවන්. තනිකම, පාලුව අපිව නොමඟ යවන්න පුළුවන්. ඒත් අපි හැම වෙලාවෙම අපේ සීමාවන් දැනගෙන ඉන්න ඕන. මේ කතාවෙන් ඉගෙනගන්න තියෙන පාඩම තමයි, අහිංසකයි කියලා හිතෙන හැඟීම් වුණත්, වැරදියට තේරුම් ගන්න පුළුවන් විදිහේ අවස්ථාවලට ඉඩ නොදී ඉන්න ඕන කියන එක. පවුලක තියෙන විශ්වාසය හරියට වීදුරුවක් වගේ. ඒක බිඳුනට පස්සේ ආපහු හදන එක හරිම අමාරු වැඩක්. දෙමව්පියෝ විදිහට අපි අපේ දරුවන්ටයි, අනාගත පරම්පරාවටයි හරි ආදර්ශයක් දෙන්න ඕන. මොකද එහෙම වුණොත් විතරයි ශක්තිමත් පවුල් සහ හොඳ සමාජයක් හදාගන්න පුළුවන් වෙන්නේ.
