අහ්හ්. හරිම අමාරුයි අදනම් කොල්ලො. “කකුලෙයි අත් වලයි තෙල් ගාලා අතගාන්න ලමයො… පුදුම අමාරුවක් තියෙන්නෙ…”
ගිලෙන්නට යන හිරුගේ රන්වන් රැස් පලස මැද මිදුලට වැටී තිබුණද, කුමාරිහාමිගේ කුටිය තුළ වූයේ මලානික අඳුරකි. ඒ අඳුරටම හුරු වූවාක් මෙන් ඇය දෑස් පියාගෙන, කකුල් දෙකත් තද කරගෙන ඇඳෙහි හාන්සි වී සිටියාය. සිරිපාල දොර රෙද්ද ඈත් කොට බලා බිම් බලාගෙන ගියේ කුමාරි හාමිට නොදැනෙන්නය. දශක ගණනාවක් පුරා මේ වලව්වේ තනි නොතනියට සිටි ඇගේ සැමියාත්, දරුවනුත් අද ළඟ නැත. සැමියාගේ වියෝවෙන් පසු දරුවන් ද නගරයේ පදිංචියට යෑමත් සමග මේ විසල් වලව්ව ඇයට දැනුනේ සොහොන් ගෙයක් මෙනි. දවසේ වැඩි කාලයක් ඇය ගත කලේ මේ කාමරයේ, ඇගේ පරණ මතකයන් සමග තනිවමය.
“හා… හාමිනේ…”
බියපත්, ගොරෝසු හඬකින් පිළිතුරු දුන් සිරිපාල, කාමරයේ කෙළවරක වූ කුඩා මේසය මත තිබූ බෙහෙත් තෙල් කුප්පිය අතට ගත්තේය. ඔහු මේ වලව්වේ සේවයට පැමිණ මාසයක්වත් ගතවී නැත. ගමේ ඉස්කෝලයේ පස්වෙනි පන්තිය දක්වා පමණක් ඉගෙනගෙන, පවුලේ දිළිඳුකම නිසාම ඔහු මෙහි ආවේ කුමාරිහාමිගේ ඇප උපස්ථාන කිරීමටය. ඔහුගේ මව ඔහුට කියා තිබුණේ “පුතේ, හාමිනේ කියන්නෙ දෙයියෙක්. හොඳට බලාගනින්. උඹට වරදින්නෙ නෑ” කියාය.
සිරිපාල තෙල් කුප්පියත් රැගෙන කුමාරිහාමිගේ යහන අසල වූ කුඩා පුටුවේ වාඩි විය. ඔහුගේ අත්ලට වත්කරගත් තෙල් ස්වල්පය දෑතින් පිරිමැද උණුසුම් කරගත් ඔහු, කුමාරිහාමිගේ සුදුමැලි, කෙට්ටු කකුල් මත තබා සෙමින් පිරිමදින්නට විය. කුමාරි හාමි ටිකක් වයස උනත් තාමත් තරුනියක් වගේ හරි ලස්සනයි නෙ කියා සිරිපාලගෙ යටි සිත කිව්වා.
“ආහ්… හිමිං… හිමිං දරුවො…” කුමාරිහාමි කෙඳිරුවාය. “ඔය දණිස්ස ගාව තමයි වැඩියෙන්ම අමාරු.” අන්න හරි තව ටිකක් උඩට වෙන්න, ම්ම්ම්ම්ම් පුදුම සහනයක් නොවෑ උබෙ අත් දෙක අව්ශදයක්ම තමයි. තව කකුලෙ උඩට වෙන්නත් තෙල් ටිකක් ගාන්න කොල්ලො. සිරිපාලගෙ සිතේ මැව්නේ කුමාරි හාමි කාබරේ ජනේලේ අතින් එල්ලි ඉන්න ආකාරයයි. සිතුවිලි ගලාගෙන ගලාගෙන ඔහුගේ සිතට ආවේය.
සිරිපාල වචනයක්වත් කතා නොකොට, තම වෙනදටත් තෙල් ගාන ආකාරය මතක් කරගනිමින්, ඉතා සීරුවෙන්, තම කුඩා ඇඟිලිවලින් දණහිස වටේ සෙමින් සම්බාහනය කරන්නට විය. කුමාරිහාමිට දැනුනේ පුදුමාකාර සුවයකි. කාලයකින් ඇගේ සිරුරට මෙවන් සැනසිලිදායක ස්පර්ශයක් ලැබී නැත.
“උඹේ අත්ගුණේ නම් හොඳයි කොල්ලො,” ඇය මද සිනහවකින් පැවසුවාය. “හරියට අපේ වෙදමහත්තයා වගේ.”
ඒ වචන ටිකට සිරිපාලගේ හිතට දැනුනේ පුදුම සතුටකි. ඔහු තව තවත් ඕනෑකමින්, මුදු මොළොක් ලෙසින් ඒ කාර්යයේ නිරත විය. එදායින් පසු, හැමදාමත් සවස් යාමය කුමාරිහාමිගේ ගතේ වේදනාවන් සමනය කරන හෝරාව විය. එය සිරිපාලට හුදු සේවයක්ම නොවීය. කුමාරිහාමිගේ වෙහෙසකර සුසුම් සැනසුම් සුසුම් බවට පත්වන විට, ඇගේ මුවඟට නැගෙන සිනහව දකින විට ඔහුට දැනුනේ සතුටකි.
දින සති ගෙවී ගියේය. ඒ හැම සන්ධ්‍යාවකම තෙල් සුවඳත්, සිරිපාලගේ මුදු ස්පර්ශයත් කුමාරිහාමිගේ කාමරයේ රැඳී තිබුණි. මේ සම්බාහනය අතරතුර ඔවුන් දෙදෙනා අතර වචන හුවමාරු වන්නට පටන් ගත්තේ ඉබේටමය.
“සිරිපාල… උඹලෑ ගෙදර කට්ටිය කොහොමද?” දිනක් කුමාරිහාමි ඇසුවාය.
“අම්මයි, නංගිල දෙන්නයි ඉන්නවා හාමිනේ. තාත්තා නැතිවුණේ මම පොඩි කාලෙදිමයි. අම්මා කුලී වැඩක් කරලා තමයි අපිව ජීවත් කරේ.”
“හ්ම්ම්…” කුමාරිහාමිගේ හිතට සියුම් වේදනාවක් දැනුණි. “ඉතිං නංගිලා ඉස්කෝලෙ යනවද?”
“ඔව් හාමිනේ. ලොකු නංගි අටේ පන්තියෙ. පොඩි එකී තුනේ. මම මෙහෙ එව්වෙත් උන් දෙන්නට පොතක් පතක් අරන්දෙන්න තමයි.”
කුමාරිහාමි මොහොතක් නිහඬව සිටියාය. තමන්ගේ දරුවන් නගරයේ ලොකු ඉස්කෝලවලට ගොස්, අද තමන්ව අමතක කර දමා ඇති සැටි ඇයට සිහිවිය. මේ කුඩා කොලුවා, තම නැගණියන් වෙනුවෙන් විඳින දුක ඇගේ හදවතට තදින්ම දැනුණි.
“උඹ ඉස්කෝලෙ ගියේ නැද්ද සිරිපාල?”
“ගියා හාමිනේ. පහට විතරයි. ඊට පස්සෙ අම්මට අත් උදව්වට හිටියා.”
“උඹට ආස නැද්ද තව ඉගෙනගන්න?”
සිරිපාලගේ දෑස් මොහොතකට දිලිසුණි. “ආසයි හාමිනේ. ඒත් කොහොමද?”
එදා සිට කුමාරිහාමි වෙනස්ම ගැහැණියක් බවට පත්වන්නට විය. ඇය සිරිපාල ලවා ඇගේ කාමරයේ දූවිලි බැඳුණු පොත් අල්මාරිය සුද්ද කරවූවාය. ඇගේ සැමියා කියවූ පැරණි පත්තර, කතා පොත් ඒ අතර විය.
“සිරිපාල, මේක අරන් හයියෙන් කියවපං බලන්න.” ඇය එක් පත්තරයක් ඔහු අතට දුන්නාය.
සිරිපාල එකතැන ගාටමින්, වචන ගලපමින් කියවන්නට විය. කුමාරිහාමි ඉවසීමෙන් අසා සිට, වැරදි තැන් හදා දුන්නාය. දිනපතා තෙල් සාත්තුවෙන් පසු පැයක් පමණ ඔවුන් දෙදෙනා පොත් කියවන්නට පුරුදු වූහ. සිරිපාලගේ ගොතගැසීම අඩු වී, ඔහුගේ කියවීම දියුණු වන විට කුමාරිහාමිට දැනුනේ තම දරුවෙකුට අකුරු කරවූවා වැනි සතුටකි.
වලව්වේ අනෙක් සේවකයන් මේ ලෙන්ගතුකම දෙස බැලුවේ පුදුමයෙනි. ඇතැමුන් කුටු කුටු ගෑවේ, “කොහේවත් යන කොල්ලෙක්ට හාමිනේ මේ තරම් හුරතල් කරන හැටි” කියාය. නමුත් කුමාරිහාමි ඒ කිසිවක් ගණන් ගත්තේ නැත. සිරිපාල ඇගේ තනිකමට මහඟු ඔසුවක් වී තිබුණි.
දිනක් සිරිපාල, කුමාරිහාමිගේ පාද සම්බාහනය කරමින් සිටින විට ඇසුවේය. “හාමිනේ… ඔය බිත්තියේ ඉන්නෙ හාමිනේගෙ ලමයිද?”
කුමාරිහාමි බිත්තියේ එල්ලා තිබූ විශාල ඡායාරූපය දෙස බැලුවාය. එහි ඇයත්, ඇගේ සැමියාත්, තරුණ පුතෙකුත්, දියණියකුත් සිනාසෙමින් සිටියහ.
“ඔව් දරුවො. ඒ මගෙ පුතයි, දුවයි.” ඇගේ හඬේ වූයේ සියුම් වේදනාවකි. “දැන් උන් ලොකු මිනිස්සු. උන්ට අපිව මතක නෑ.”
සිරිපාලට කුමක් කියන්නදැයි සිතාගත නොහැකි විය. ඔහු නිහඬවම තම කාර්යයෙහි නිරත විය. එදින රාත්‍රියේ කුමාරිහාමි බොහෝ වේලාවක් යනතුරු කල්පනාවේ නිමග්නව සිටියාය. තමන්ගේම ලෙයින් උපන් දරුවන්ට වඩා මේ කුලී වැඩට ආ කොලුවා තමන්ට ළංවී ඇති සැටි ඇයටම පුදුමයක් විය.
කාලය කෙමෙන් කෙමෙන් ගෙවී ගියේය. සිරිපාල දැන් වලව්වේම සාමාජිකයෙකු මෙනි. ඔහු කුමාරිහාමිගේ බෙහෙත් හේත් වෙලාවට දීම, ඇයට කෑම කවා, ඇයව මැද මිදුලට එක්කගෙන ගොස් පුටුවක වාඩිකරවීම වැනි දේ කළේ මහත් ඕනෑකමකිනි. කුමාරිහාමි ද ඔහුට සැලකුවේ සේවකයෙකුට මෙන් නොව, තම මුණුපුරෙකුට මෙනි. ඇය ඔහුට අලුත් ඇඳුම් අරන් දුන්නාය. ඔහුගේ නංගිලාගේ ඉස්කෝලේ වැඩවලට උදව් කළාය.
දිනක් වලව්වට නගරයේ සිට කුමාරිහාමිගේ පුතා පැමිණියේය. ඔහු මෝටර් රථයෙන් බැස, සේවකයන්ට අණ දෙමින් ගෙට ගොඩ විය. මවගේ කාමරයට යන විට ඔහු දුටුවේ සිරිපාල කුමාරිහාමිගේ කකුල් අතගාමින්, ඇයත් සමග සිනාසෙමින් කතා කරන ආකාරයයි. ඔහුගේ මුහුණ ක්‍රෝධයෙන් රතු විය.
“කවුද මේ කොල්ලා?” ඔහු ගුගුළේය.
කුමාරිහාමි සහ සිරිපාල එකවරම තිගැස්සුණි.
“මේ… මේ සිරිපාල. මගේ වැඩපලට ඉන්න ළමයා.” කුමාරිහාමි පැවසුවාය.
“වැඩපලට ඉන්න ළමයින්ට මේ වගේ දේවල් කරන්න දීලද තියෙන්නෙ? අම්මට පිස්සුද? මේ වගේ කොල්ලන්ව ඔලුව උඩ තියන්න එපා!” ඔහු කෑගැසුවේය.
සිරිපාල බියෙන් හැකිළී, නැගිටින්නට හැදුවේය. නමුත් කුමාරිහාමි ඔහුගේ අතකින් අල්ලා නැවැත්තුවාය. ඇගේ දෑස්වල කෝපයක් මෙන්ම අධිෂ්ඨානයක් ද විය.
“පුතා… උඹ මාස ගානකින් මාව බලන්න ආපු පළවෙනි දවස අද. ඇවිල්ලත් උඹට කියන්න තියෙන්නෙ ඕකද? උඹලා කවුරුත් නැති තැන, මගේ ඇඟේ අමාරුවට පිහිටවුණේ, මගේ තනිකමට හවුල් වුණේ මේ දරුවා. උඹලා මට සල්ලි එවනවා ඇති. ඒත් මට ඕන සල්ලි නෙවෙයි. මනුස්සකම. ඒක මේ දරුවා ළඟ තියෙනවා.”
පුතාට කීමට වචන නැති විය. ඔහු තම මව දෙස බලා සිටියේ පුදුමයෙනි. මෙතරම් කාලයක් නිහඬව, දුබලව සිටි තම මවගේ හඬේ වූයේ ඔහු කිසිදා නොඇසූ තදබලකමකි.
“සිරිපාල… උඹ බය නැතුව ඉඳගනින් දරුවො. උඹේ වැඩේ කරපං.” කුමාරිහාමි සන්සුන්ව කීවාය.
සිරිපාල බයෙන් බයෙන් වුවද, නැවතත් වාඩි වී තම කාර්යය පටන් ගත්තේය. කුමාරිහාමිගේ පුතා ලැජ්ජාවෙන් සහ කේන්තියෙන් යුතුව කාමරයෙන් පිටවී ගියේය.
එදායින් පසු, වලව්වේ කිසිවෙකුත් සිරිපාල සහ කුමාරිහාමිගේ සම්බන්ධය ගැන වචනයක්වත් කතා කළේ නැත. ඔවුන් දෙදෙනාගේ ලෝකය තවත් ශක්තිමත් විය. එය හාමිනේ කෙනෙකු සහ සේවකයෙකු අතර ඇති සම්බන්ධයක් නොව, ආදරය සහ රැකවරණය පිරුණු, මවක සහ දරුවෙකු අතර ඇති බැඳීමක් මෙන් විය.
සිරිපාලගේ මුදු ඇඟිලි තුඩුවලින් ගලා ආවේ බෙහෙත් තෙල් පමණක් නොවේ. එය කුමාරිහාමිගේ වියැළී ගිය ජීවිතයට නැවුම් ප්‍රාණයක් ගෙන ආ ජීවයම විය. කුමාරිහාමිගේ දෑස්වලින් ඔහුට ලැබුණේ අනුකම්පාව පමණක් නොවේ. එය ඔහුගේ අනාගතයට මග පෙන්වන ආලෝකයක් විය. විසල් වලව්වේ ගිලන් අඳුර, ඒ අසමාන බැඳීම ඉදිරියේ දියවී යමින් තිබුණි.
පුතා කෝපයෙන් රතු වී පිටව ගිය පසු, කාමරය තුළ මොහොතකට පැවතියේ මහා නිහැඬියාවකි. ඒ නිහැඬියාව බිඳ දැමුවේ කුමාරිහාමිගේ වෙව්ලන හඬයි.
“උඹ බය වුණාද දරුවො?” ඇය සිරිපාලගේ හිස අතගාමින් ඇසුවාය.
සිරිපාල වචනයක්වත් කතා නොකොට බිම බලාගත්තේය. ඔහුගේ පුංචි හිතට දැනුනේ ලොකු බියකි. තමන් නිසා හාමිනේටත්, ඇගේ දරුවන්ටත් කරදරයක් වේදෝයි ඔහු සිතුවේය. “මං… මං යන්නද හාමිනේ? මං හින්දා කරදරයක් වුනා…”
“පිස්සුද කොල්ලො,” කුමාරිහාමිගේ හඬ තවත් දැඩි විය. “උඹ කොහෙවත් යන්නෙ නෑ. මේක මගේ ගෙදර. මෙහෙ තීරණ ගන්නෙ මම. උඹ මගේ ළඟ ඉන්නවා. ඒක එච්චරයි.”
ඒ වචන ටික සිරිපාලගේ හිතට ගෙනාවේ පුදුමාකාර ශක්තියකි. තමන් තනිවී නැතැයි ඔහුට සිතුණි. එදා සිට ඔහු තවත් ඕනෑකමින් කුමාරිහාමිගේ වැඩකටයුතු කළේය. ඒ සිදුවීමෙන් පසු ඔවුන් දෙදෙනා අතර වූ බැඳීම තවත් ශක්තිමත් විය. එය පිටතින් බලා සිටින අයට තේරුම් ගත නොහැකි, හදවතින්ම බැඳුණු ලෙන්ගතුකමක් විය.
කාලය මාස කිහිපයක් ගෙවී ගියේය. සිරිපාල දැන් වලව්වේ වැඩකාරයෙක්ම නොවීය. කුමාරිහාමිගේ නොනිල භාරකරු විය. ඇගේ පොත් කියවීමේ පුරුද්ද නිසා සිරිපාලගේ අකුරු දැනුම දියුණු වී තිබුණි. ඔහු දැන් පත්තරයක් වුවද පැකිලීමකින් තොරව කියවයි. කුමාරිහාමි ඔහු ලවා තම පරණ පොත්පත් කියවා ගනිමින්, එහි තේරුම් කියා දෙන්නට වූවාය.
“මේ බලපං සිරිපාල… මේ කවියේ කියන්නෙ ජීවිතේ තනිකම ගැන. ඒත් ඒ තනිකම මකාගන්න පුළුවන් එකම එක හිත හොඳ මනුස්සයෙකුට වුණත් පුළුවන්ලු.” ඇය පොතකින් කොටසක් කියවා පහදා දුන්නාය. සිරිපාල ඒ සියල්ල අසා සිටියේ මහත් උනන්දුවකිනි.
ඔහු තම නංගිලාට ලියන ලියුම් දැන් තනිවම ලියා ගනියි. ඒ ලියුම්වල, “හාමිනේ මට පොත් කියවන්නත් ඉගැන්නුවා. දැන් මට හොඳට ලියන්න පුළුවන්” කියා ඔහු ලීවේ මහත් ආඩම්බරයකිනි. කුමාරිහාමි ඒ ලියුම් තැපැල් කිරීමට පෙර කියවා බලා, එහි අඩුපාඩු සකසා දෙන්නේ සෙනෙහෙබර ගුරුවරියක ලෙසිනි.
දිනක්, වලව්වට නගරයේ සිට කුමාරිහාමිගේ දියණිය පැමිණියාය. ඇය ආවේ අයියාගේ දුරකථන ඇමතුමකින් පසුවය. “අම්මට පිස්සු හැදිලා නංගි. කොහේවත් යන කොල්ලෙක්ව ඔලුව උඩ තියාගෙන ඉන්නෙ. ගිහින් බලපං මොකද වෙන්නෙ කියලා,” ඔහු කෝපයෙන් පවසා තිබුණි.
ඇය වලව්වට ගොඩවන විට දුටුවේ මැද මිදුලේ, හාන්සි පුටුවක වාඩි වී පත්තරයක් දෙස බලා සිටින තම මවයි. ඇය අසල බිම වාඩි වී සිටි සිරිපාල, පත්තරයේ වූ ලිපියක් හඬ නගා කියවමින් සිටියේය. ඒ කුමාරිහාමිය. ඇගේ මුවඟේ වූයේ කාලයකින් දියණිය නුදුටු සැනසිලිදායක සිනහවකි. ඇය වෙහෙසකර බවක් පෙනුනද, ඇගේ දෑස්වල ප්‍රාණවත් බවක් දිස්විය.
දියණිය නිහඬවම ඒ දෙස බලා සිටියාය. තම මව මෙතරම් සතුටින් සිටිනු ඇය අවසන් වරට දුටුවේ කවදාදැයි ඇයට මතකයක් නැත.
“ආ… දුවේ… උඹ ආවද?” කුමාරිහාමි ඇයව දුටු සැනින් ඇසුවාය.
සිරිපාල වහා නැගිට්ටේය. ඔහු බියෙන් මෙන් දියණිය දෙස බලා, කුස්සිය දෙසට යන්නට හැරුණි.
“ඉඳගනින් සිරිපාල. තේ එකක් හදාගෙන වරෙන්කො දුවටත් එක්ක.” කුමාරිහාමි කීවාය.
එදින දවස පුරාම දියණිය බලා සිටියේ තම මව සහ සිරිපාල අතර ඇති සම්බන්ධය දෙසය. ඇය දුටුවේ අයියා කියූ ආකාරයේ වංචාකාරී සේවකයෙක් නොව, තම මවට දරුවෙකු මෙන් සලකන, අහිංසක කොලුවෙකි. කුමාරිහාමිට බෙහෙත් පෙත්තක් දෙන විට, “හාමිනේ, මේක බීලා වතුර ටිකක් බොන්න,” කියා ඔහු කියන ආදරණීය ස්වරයත්, ඇය මිදුලට බසින විට, “පරිස්සමෙන් හාමිනේ, පය ලිස්සයි,” කියා ඔහු අතට පාරුවක් දෙන ආකාරයත් ඇය බලා සිටියාය.
එදින රාත්‍රියේ දියණිය තම මවගේ කාමරයට ගියාය. කුමාරිහාමි ඇඳ මත හාන්සි වී සිටියාය.
“අම්මා…”
“මොකද දුවේ?”
“අයියා කියපු දේවල් ඇත්තද කියලා බලන්නයි මම ආවේ.”
කුමාරිහාමි මද සිනහවක් නැගුවාය. “ඉතිං උඹ දැක්කද ඇත්ත?”
දියණියගේ දෑසට කඳුළු උනුවේ ඉබේටමය. “මට සමාවෙන්න අම්මේ. අපි අම්මව තනි කළා. ඔයාව බලාගන්න ඕන අපි. ඒත් අපි ඒ යුතුකම පැහැර හැරියා. ඒ අඩුව පුරවන්නෙ මේ අහිංසක කොල්ලා.”
“ඌ අහිංසකයි දුවේ. ඒ වගේම හිත හොඳ එකෙක්. මගේ කකුල් දෙකේ අමාරුවට විතරක් නෙවෙයි, මගේ හිතේ තනිකමටත් බෙහෙත් කළේ ඌ. උඹලට මාව බලන්න එන්න වෙලාවක් නෑ. ඒත් මේ දරුවා හැම තත්පරේම මං ළඟ හිටියා. උඹලට වඩා මට ඌ ලොකුයි කියලා මම කිව්වොත් උඹ තරහ වෙනවද?”
දියණිය තම මවගේ අත අල්ලා ගත්තාය. “නෑ අම්මේ… මට තේරෙනවා. මම තරහ නෑ. මම සතුටු වෙනවා අම්මා තනිවෙලා නෑ කියලා.”
පසුදා උදෑසන දියණිය නගරයට යන්නට පිටත් වූවාය. ඇය සිරිපාලට අලුත් සරම් කමිස දෙකක් ද, ඔහුගේ නංගිලාට පොත්පත් මල්ලක් ද තෑගි කළාය. “සිරිපාල, අම්මව හොඳට බලාගන්න. ඔයා මේ කරන උදව්වට පින්,” ඇය කීවේ හදවතින්මය.
සිරිපාලට දැනුනේ පුදුම සතුටකි. ඔහුට බිය වීමට තවත් හේතුවක් නැත.
දැන් වලව්වේ සන්ධ්‍යාවන් තවත් සුන්දර වී තිබේ. තෙල් සුවඳත්, සිරිපාලගේ මුදු පහසත් සමගින්, කුමාරිහාමිගේ දෑස්වල වූයේ සැනසිලිදායක බවකි. සිරිපාලගේ හඬින් කියවෙන පැරණි කතාන්දර, පත්තර පිටු අතරින් එළියට විත්, වලව්වේ පාළුව මකා දැමුවේය.
ඔවුන් දෙදෙනාගේ ලෝකය කුඩා වුවද, එය ආදරයෙන්, කරුණාවෙන් සහ එකිනෙකාට ඇති විශ්වාසයෙන් පිරී ඉතිරී ගොස් තිබුණි. ඒ විසල් වලව්වේ, වියපත් කුමාරිහාමි සහ තරුණ සිරිපාල, එකිනෙකාගේ ජීවිතවලට ආලෝකය ගෙන දුන්, අසමාන නමුත් අතිශය සුන්දර බැඳීමකින් වෙලී, කාලය සෙමින් ගෙවා දැමූහ.
කාලය තවත් වසර දෙකක් පමණ ගෙවී ගොස් තිබුණි. දැන් සිරිපාල යනු වලව්වේ වැඩකාරයෙකු පමණක් නොවේ. ඔහු කුමාරිහාමිගේ දෑසත්, දෙසවනත්, දෑතත් මෙන් විය. කුමාරිහාමිගේ ඉගැන්වීමෙන් ඔහුගේ දැනුම කෙතරම් දියුණු වීද යත්, දැන් ඔහු වලව්වේ කුඩා ඉඩම් කැබලිවල බදු මුදල් එකතු කිරීම, කම්කරු වේතන ගෙවීම වැනි කුඩා කටයුතු පවා බලාගත්තේය. ඔහු ඒ සියල්ල කළේ කුමාරිහාමිගේ පුටුව අසල බිම වාඩි වී, සෑම විස්තරයක්ම ඇයට කියා දෙමිනි.
“හාමිනේ, අර කුඹුරු යායේ බාගෙට අපිට ලැබෙන්න ඕන වී මල්ල විස්සයි. ඒත් මුදලාලි එවලා තිබුණේ දහඅටයි. මම ඒක ආපහු හරවලා යැව්වා හරි ගාණ එවනකල්.” සිරිපාල එසේ කියන විට, කුමාරිහාමිගේ මුවඟේ නැගෙන්නේ ආඩම්බර සිනහවකි. තම සැමියා ජීවත්ව සිටි කාලයේ මෙන් වලව්වේ වැඩකටයුතු නැවතත් පිළිවෙළකට සිදුවන බව ඇයට දැනුණි.
වලව්වේ ගරා වැටෙමින් තිබූ ගල් වැටට පණක් ලැබී තිබුණි. වියළී ගිය මල් පඳුරුවල නැවතත් මල් පිපී තිබුණි. ඒ සියල්ල පිටුපස සිටියේ සිරිපාලය. ඔහු වලව්වට සැලකුවේ තම මවගේ ගේ දොරට මෙනි.
දිනක්, කිසිවෙකුත් බලාපොරොත්තු නොවූ මොහොතක, කුමාරිහාමිගේ පුතා නැවතත් වලව්වට පැමිණියේය. මෙවර ඔහුගේ පැමිණීම හදිසි එකක් විය. නගරයේ ඔහුගේ ව්‍යාපාර කටයුත්තකට අදාළ පැරණි ඔප්පුවක් සොයාගැනීමට ඔහුට අවශ්‍ය වී තිබුණි. ඔහු එන විට දහවල් ගෙවී තිබුණි.
ඔහු තම මවගේ කාමරයට එබී බැලුවේය. කුමාරිහාමි ඇඳ මත වාඩි වී සිටියාය. ඇය ඉදිරියේ, කුඩා මේසයක් මත විශාල පොත් කිහිපයක් සහ කඩදාසි ගොඩක් විය. සිරිපාල, කණ්ණාඩි දෙකක්ද දමාගෙන (ඒ කුමාරිහාමිගේ සැමියාගේ පරණ කණ්ණාඩි දෙකය), එක් කඩදාසියක් අතට ගෙන එය කියවමින් සිටියේය.
“…හාමිනේ, මේ ඔප්පුවේ හැටියට උතුරු හීමාව වෙන්නෙ අර ගල් පඩිපෙළ ගාවින් පටන් ගන්න ඇළ පාර. එතකොට බස්නාහිර පැත්ත අයිති වෙන්නෙ ඉස්කෝලෙ වත්තට. එහෙම බැලුවම අර පුවක් වත්ත සම්පූර්ණයෙන්ම අපිට අයිතියි.” ඔහු පැහැදිලි කරමින් සිටියේය.
කුමාරිහාමි එයට හිස වනමින්, “හරි දරුවො. එහෙනම් ඒක පැත්තකින් තියපං. අර රතු කවරේ දාපු ෆයිල් එක ගනිං බලන්න.”
තම පුතා පැමිණි බව ඔවුන් දෙදෙනාම දුටුවේ නැත. ඔහු දොරකඩට වී, මේ දර්ශනය දෙස බලා සිටියේ ගල් ගැසී මෙනි. තමන්ට තේරුම් ගැනීමට පවා අපහසු, පැරණි සිංහලෙන් ලියැවුණු ඉඩම් ඔප්පුවක්, මේ කිසිදු උගත්කමක් නැති කොලුවා තම මවට පහදා දෙන අයුරු ඔහුට අදහාගත නොහැකි විය. ඔහු දුටුවේ තම මවගේ මුහුණේ වූ තෘප්තිමත් බවයි. ඇය දැන් අසරණ, ගිලන් කාන්තාවක් නොව, වලව්වේ කටයුතු පාලනය කරන ප්‍රභූ කාන්තාවකි. ඒ ශක්තිය ඇයට ලැබී තිබුණේ තමන්ගෙන් නොව, මේ සේවක කොලුවාගෙනි.
ඔහුගේ හදවතට ලැජ්ජාවක් මෙන්ම, සියුම් ඉරිසියාවක්ද දැනුණි. තමන්ට තම මව වෙනුවෙන් කළ නොහැකි වූ දෙයක්, මේ කොලුවා කර තිබේ. ඔහු සෙමින් කාමරයට ඇතුළු විය.
“අම්මා…”
ඒ හඬට දෙදෙනාම තිගැස්සුණහ. සිරිපාල වහා කණ්ණාඩිය ගලවා නැගිට්ටේය.
පුතා, සිරිපාල දෙස මොහොතක් බලා, පසුව තම මව දෙස බැලුවේය. ඔහුගේ හඬේ වූයේ පෙරදා තිබූ කෝපය නොවේ. “මට… මට අර ඉඩමේ ඔප්පුව හොයාගන්න ඕන වෙලා ආවේ.”
“ආ… සිරිපාල මේ ඒක බල බල හිටියෙ පුතා. මේ තියෙන්නෙ.” කුමාරිහාමි සන්සුන්ව කීවාය.
සිරිපාල ගෞරවයෙන් එම ඔප්පුව ඔහු අතට දුන්නේය. පුතා එය අතට ගෙන, නැවතත් සිරිපාල දෙස බැලුවේය. මෙවර ඒ දෑස්වල වූයේ පිළිගැනීමකි.
“මට සමාවෙන්න අම්මේ,” ඔහු කීවේ බිම බලාගෙනය. “මම වැරදියට හිතුවෙ. සිරිපාල… උඹට පින් අම්මව බලාගත්තට.”
එය සමාවක් ඉල්ලීමකට වඩා, යටත් වීමක් මෙන් විය.
එදායින් පසු වලව්වේ පරිසරය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් විය. පුතා සහ දියණිය නිතර නිතර මව බැලීමට පැමිණියහ. ඔවුන් සිරිපාලට සැලකුවේ ගෞරවයෙනි. ඔහු තවදුරටත් වලව්වේ සේවකයෙක් නොව, කුමාරිහාමිගේ සහායකයා සහ විශ්වාසවන්තයා විය.
ඊළඟ සිංහල අලුත් අවුරුද්ද උදා විය. වසර ගණනාවකට පසු, වලව්වේ ඉවුම් පිහුම් කෙරුණේ මහත් උත්සවශ්‍රීයකිනි. කැවුම්, කොකිස් සුවඳ ගේ දොර පුරා පැතිරී ගියේය. නැකතට වැඩ ඇල්ලීමෙන් පසු, කුමාරිහාමි තම දරුවන් දෙදෙනාටම හිස තෙල් ගා ආශිර්වාද කළාය. ඉන්පසු ඇය සිරිපාලට ළඟට එන ලෙස සන් කළාය.
ඔහු පැමිණ ඇය ඉදිරියේ වැඳ වැටුණේය. කුමාරිහාමි, සුවඳ තෙල් ස්වල්පයක් ඔහුගේ හිස මත තබා, “උඹට හොඳක්ම වෙන්න ඕන දරුවො. උඹ මේ වලව්වට විතරක් නෙවෙයි, මගේ පණටත් පණ දුන්නා,” යි කීවේ දෑසට නැගුණු කඳුළු පාලනය කරගෙනය.
ඉන්පසු ඇය, බුලත් කොළයක ඔතා තිබූ මුදල් නෝට්ටු කිහිපයක් ඔහු අත තැබුවාය. එය ගනුදෙනු කිරීමක් නොව, ආශිර්වාදයක් විය. එය මවක් තම දරුවෙකුට දෙන තෑග්ගක් විය.
සිරිපාලගේ දෑස් ද කඳුළින් පිරී ගියේය. ඔහුට ලැබුණේ මුදල් පමණක් නොවේ. ඔහුට පවුලක් ලැබී තිබුණි. ගෞරවයක් ලැබී තිබුණි. අනාගතයක් ලැබී තිබුණි.
ඒ විසල් වලව්වේ ගල් බිත්ති අතර, කුමාරිහාමිගේ ගතේ වේදනාවට සුවය ගෙනා සිරිපාල, ඇගේ හිතේ තනිකමට ද ඔසුවක් වී තිබුණි. ඒ බැඳීම, ලේ බැඳීමට වඩා හාත්පසින්ම වෙනස් වුවද, එයට වඩා සිය දහස් ගුණයකින් ශක්තිමත් විය. හිරු බැස යන සන්ධ්‍යාවන්හි, තෙල් සුවඳ සමග මුසු වූ පොතක පිටුව පෙරළන හඬ, ඒ අසමාන බැඳීමේ සුන්දරත්වය ලොවටම කියාපාන්නාක් මෙන්, වලව්ව පුරා නිහඬව පැතිරී ගියේය.
