දුව වෙනත් කෙනෙක් එක්ක ගිය දවසේ ඉඳන් මේ ලොකු ගෙදර ඉතිරි වුණේ මමයි, මගේ බෑනයි විතරයි. සැමියා නැතිවෙලා ගොඩක් කල් වුණු මගේ පාළුව, තනිකමේ හැගීම්, ඒ සිදුවීමත් එක්ක දෙගුණ තෙගුණ වුණා. මේ ගෙදර බිත්ති හතරට හිරවුණු මහා හිස්කමක් හැමතැනම රැඳිලා තිබුණා. ඒත් ඒ අඳුරු දවස්වල මගේ හිතට හයියක් වුණේ, මාව සතුටු කරේ නිතරම වගේ මගේ බෑනා, කුසල්. ඔහු මට තනිකමක් දැනෙන්න ඉඩ දුන්නෙම නෑ. “පුතා වෙන තැනකට යනවා නම් යන්න,” මම කිව්වත්, “නැන්දම්මා තනියම දාලා මම කොහේ යන්නද?” කියලා ඔහු ඇහුවා. ඒ වචන ටික මගේ හිතට පුදුම ශක්තියක් වුණා.
මම දවසක් බෑනට කිව්ව මම දන්නවා මාත් ගැහනියෙක් බෑනො මට තේරෙනවා මහ රෑට තනිකමෙන් කලු වලාකුලු වගේ හිත වහගන්න එක ගැන. ඔයා පිරිමියෙක් උනාට මට හොදට තේරෙනවා තනිකමට කාරු හරි ඉන්න ඕනෙ කියන හැගීම කොහොම දරාගන්නද නේද. ම්ම් ඔව් නැන්දම්මෙ කියලා කොල්ල අහක බලන් කිව්වෙ මගෙ මූනට කියන්න බැරි නිසා කියල මට තේරුනා. මගෙ තනිකම මෙහෙම හරි නැතිවෙන්නෙ ඔයා මාව සටුටෙන් තියෙන හින්දා හැමදාම. මට පුලුවන් තාක් කල් උබට මන් අඩුවක් කරන්නෑ ඕන දෙයක් මට කියන්න මන් ඉන්නව ඕන දේකට කියලා මම එයාට කිව්වා.
කුසල් කියන්නේ හැම අතින්ම සම්පූර්ණ, දිරිය කඩවසම් තරුණයෙක්. ඔහුගේ හැසිරීමෙන්, කතාවෙන් මට ඒක හොඳටම තේරුණා. මගේ ආරක්ෂාව ගැන ඔහු නිතරම හෙව්වා. මම නාන වෙලාවටත් මිදුලේ කොහේහරි වැඩක් කරමින් ඉන්නවා, මම ඉවර වෙනකල්. ඒක මට දැනුණේ මට ලැබෙන රැකවරණයක් වගේ.
රාත්‍රී කෑමෙන් පස්සේ අපි දෙන්නා ඉස්තෝප්පුවේ පුටු දෙකකට වෙලා ඉන්න එක පුරුද්දක් වෙලා තිබුණා. දෙන්න එකට චිත්‍රපට එහෙම බලනවා ඒ වගේ ගොඩක් දේවල් අපි සහයෝගයෙන් එකට කරනවා. ඒක අපි දෙන්නටම ලොකු සතුටක් වෙලා තිබුනෙ.බොහෝ වෙලාවට අපි කතා කළේ නෑ. ඒත් ඒ නිහැඬියාවටත් හඬක් තිබුණා. ඒකේ තිබුණේ අපි දෙන්නගෙම හිත්වල දෝංකාර දෙන තනිකමේ හඬ. දවසක් මම ඒ නිහැඬියාව බින්දා.
“මේ ගේ දැන් අපි දෙන්නට විතරක් ලොකු වැඩියි නේද පුතේ?”
කුසල් දුර ඈත බලාගෙනම උත්තර දුන්නා. “ගෙදර ලොකුකම නෙවෙයි නැන්දම්මේ දැනෙන්නේ… හිස්කම. සමහර වෙලාවට මට හිතෙනවා, කවුරුහරි දාලා ගියාම ඉතිරිවෙන හිස්තැන, ඒ කෙනා හිටපු කාලේ ගත්ත ඉඩට වඩා ගොඩක් ලොකුයි කියලා.”තනියම ඉන්න එක තනිකමේ හැගීම් වහගෙන ඉන්න එක ලේසි දෙයක් නෙවේ නේද කියලා එයා මගෙන් ඇහවා. ම්ම්ම්..
ඒ වචන ටික මගේ හිත පතුලටම ගියා. මගේ තනිකම පරණයි. කාලයත් එක්ක ඒක මගේ ජීවිතේම කොටසක් වෙලා. ඒත් කුසල්ගේ තනිකම අලුත්. ඒක තියුණු තුවාලයක් වගේ තාමත් ලේ ගලනවා.
මම කොහොමද මේ තරුන හිත සනසන්නෙ කියලා මම තනියම කපනා කරා.
ඔහොම ඉන්නකොට තමයි දවසක් මම කිව්වේ, “පුතේ, ලිප් බොක්කට දර ටිකක් මදි වගේ. අපි කැලෑ පැත්තට ගිහින් දර ටිකක් හොයාගෙන එමුද?” කියලා.
“අනේ නැන්දම්මේ, ඔයා මොකටද මහන්සි වෙන්නේ? මම ගිහින් අරන් එන්නම්,” ඔහු කිව්වේ හරිම ගෞරවයෙන්.
“එහෙම කියලා බෑ. මටත් ගෙටම වෙලා ඉඳලා එපා වෙලා. මමත් එන්නම් උදව්වට,” මම එහෙම කියලා ඔහුත් එක්ක කැලෑ පාරට බැස්සා.
කැලේ ඇතුළට ගිහින් අපි දර කඩන්න පටන් ගත්තා. එකපාරටම, “ඌයි!” කියලා මට කෑ ගැහුණා. කටු පඳුරක තිබ්බ උල් කට්ටක් මගේ යටිපතුල පසාරු කරගෙන ගිහින්. මගේ සද්දෙට ඔහු පොරවත් පැත්තකින් දාලා දුවගෙන ආවා. “අනේ පුතේ, කකුලේ කට්ටක් ඇනුණා.”
ඔහු වචනයක්වත් නොකියා, මාව වත්තන් කරගෙන ගිහින් ලොකු ගලක් උඩින් වාඩි කෙරෙව්වා. ඔහු මගේ කකුල අරගෙන හරිම පරිස්සමට ඔහුගේ දණහිස මත තියාගත්තා. ඒ මොහොතේ මගේ හිතට ලොකු කෘතඥතාවක් දැනුණේ, මට ඒ වෙලාවේ ලොකු සැනසීමක් දැනුනා. ඒ ස්පර්ශයේ තිබුණේ පිරිසිදු ගෞරවයක්. ඒ අත්වල උනුහම මට මතක් කලේ මගෙ අතීතෙ. මාව ඒ වෙලාවේ අරන් ගියෙ මගෙ තරුන කාලෙට.
ඔහු කටුව ඉවත් කර, කොළ වර්ගයක යුෂ තුවාලෙට තද කළා. එදා දර කඩන එක පැත්තක තියලා, ඔහු මාව වත්තන් කරගෙනම ගෙදර ආවා. ගෙදර ඇවිත් මාව පුටුවක වාඩි කරවලා, තේ එකක් හදාගෙන ඇවිත් මගේ අතට දුන්නා.
“ගොඩක් ස්තූතියි පුතේ. මගේ මහත්තයා නැති වුණාට පස්සේ, මට මෙහෙම සැලකුවේ කවුරුත් නෑ.” මට ඉබේටම කියවුණා.
ඔහු මගේ ළඟින් තිබුණු පුටුවේ වාඩි වුණා. “අපිට දැන් ඉන්නේ අපි විතරයිනේ නැන්දම්මේ. අපි එකිනෙකාව බලාගත්තේ නැත්නම්, වෙන කවුරු බලාගන්නද?”
ඊට දවස් දෙක තුනකට පස්සේ, දවසක් රෑ, ලොකු අකුණු සද්දයක් එක්ක මුළු ගේම කරන්ට් එක ගියා. මට ඉබේටම “අම්මෝ!” කියලා කෑ ගැහුණා. “බය වෙන්න එපා නැන්දම්මේ, මම ඉන්නවනේ,” ඔහුගේ කටහඬ මගේ ළඟින්ම ඇහුණා. ඔහු ඒ කළුවරේම මගේ අතක් හොයාගෙන අල්ලගත්තේ, හරියට පොඩි දරුවෙක්ව සනසනවා වගේ. ඉටිපන්දමක් පත්තු කරගෙන ආවට පස්සේ, ඒ පුංචි එළියෙන් අපි දෙන්නා එකිනෙකාගේ මුහුණු දිහා බැලුවා.
“මේ වගේ කළුවරේ, වැස්සේ සද්දේ අහගෙන ඉන්නකොට තමයි… තනිකම වැඩියෙන්ම දැනෙන්නේ නේද පුතේ?” මම හෙමින් ඇහුවා.
ඔහු දිගු සුසුමක් හෙළුවා. “ඔව් නැන්දම්මේ. මට හිතෙනවා, මගේ ජීවිතේම මේ වගේ තමයි කියලා. එකපාරටම එළිය නැතිවෙලා, වටේටම කළුවර වෙලා, තනිවුණා වගේ.”
ඔහු පළවෙනි වතාවට ඔහුගේ හිතේ ගැඹුරුම තැනක තිබුණු වේදනාව එළියට දැම්මා.
“මම හැමදේම හීනයක් වගේ හදපු ගෙයක්, එක වැස්සකට සේදිලා ගියා වගේ මට දැනුණේ. දැන් ඉතිරිවෙලා තියෙන්නේ අත්තිවාරම විතරයි.”
මට ඔහුගේ වේදනාව හොඳටම තේරුණා. “මගේ තනිකම කියන්නේ… හැමතිස්සෙම යන්තමට ඇහෙන හීන් හඬක් වගේ පුතේ. මම ඒකට දැන් පුරුදු වෙලා. ඒත් සමහර වෙලාවට, මේ වගේ රෑකදී, ඒ හඬ එකපාරටම කන් අඩි පැලෙන්න තරම් ලොකු වෙනවා.”
අපි දෙන්නා අපේ හිත්වල තිබුණු වේදනාවන් ඒ ඉටිපන්දම් එළියෙන් බෙදාගත්තා.
“ඒත් දන්නවද නැන්දම්මේ…” ඔහු මගේ දිහා කෙලින්ම බලාගෙන කිව්වා. “මගේ ජීවිතේ කඩාගෙන වැටුනට පස්සේ, මට තනිකමක් දැනුනේ නැති එකම තැන මේ ගෙදර, ඔයා එක්ක ඉන්නකොට. මට දැනෙන්නේ… මම තනිවෙලා නෑ කියලා. මටත් කවුරුහරි ඉන්නවා කියලා.”
“මටත් එහෙමයි පුතේ. ඔයා මේ ගෙදරයි, මගේ හිතේයි තිබුණු ලොකු හිස්තැනක් පිරෙව්වා.”
ඒ රාත්‍රියේ, අපි දෙන්නා අතරේ තිබුණේ නැන්දම්මා කෙනෙක් සහ බෑනා කෙනෙක් නෙවෙයි. එකම වේදනාවකින් බැඳුණු, එකිනෙකාගේ තනිකමට සරණක් වූ මිනිස්සු දෙන්නෙක්.
පහුවදා උදේ වෙද්දී කුසල්ට හොඳටම උණ ගැනිලා. මම ඔහුට උවටැන් කරනකොට මගේ හිතේ තිබුණේ එකම දෙයයි. ‘මම මේ දරුවව තනිවෙන්න දෙන්නේ නෑ.’ උණ විකාරෙන් ඔහු “අම්මේ… යන්න එපා…” කියලා කියෙව්වා. මම ඔහුගේ අත තදින් අල්ලා ගත්තා. “මම කොහෙවත් යන්නේ නෑ පුතේ. මම ඉන්නවා ඔයා එක්ක.”
දවසක් එහා ගෙදර සුමනා ඇන්ටි ආවා. “මොකද මේ නෝනා, බෑනාව තාම ගෙදර තියන් ඉන්නේ? මිනිස්සු කතා හදන්න ඉඩ තියන්න එපා,” ඇය කිව්වේ කට කොනකින් හිනා වෙන ගමන්.
මට කේන්ති ආවත්, කුසල් හරිම සන්සුන්ව උත්තර දුන්නා. “සුමනා නැන්දේ, මම මේ ගෙදර ඉන්නේ මගේ නැන්දම්මාව තනි නොකර ඉන්න ඕන නිසා. එයා මට මගේම අම්මා වගේ. වැරදි විදියට හිතන මිනිස්සුන්ට ඕන දෙයක් හිතාගන්න කියන්න. අපි දන්නවා අපි කවුද කියලා.” එදායින් පස්සේ මම තීරණය කළා, කවුරු මොනවා කිව්වත්, මම මේ දරුවව තනි කරන්නේ නෑ කියලා. කාගෙන්වත් අපිට වැඩක් උන්නෑ.
ඔන්න ඔය සිදුවීම් ඔක්කොම වුණාට පස්සෙයි එදා පුර පෝය දවස උදා වුණේ. එදා රෑ කෑම කාලා ඉවර වෙලා අපි ඉස්තෝප්පුවට වෙලා හඳ දිහා බලාගෙන හිටියා.
ඔහුගේ හිතේ තිබුණු වේදනාව දැන් ටිකක් සුව අතට හැරිලා බව මට තේරුණා. ඒත් එක්කම මගේ හිතට ලොකු බරක් දැනෙන්න ගත්තා. මම මේ දරුවාගේ ජීවිතේට බාධාවක් වෙලාද? මම නිසාද එයා අලුත් ජීවිතයක් ගැන හිතන්නේ නැත්තේ? මේ තරුණ ජීවිතේ තනියම ගෙවිලා යන්න දෙන එක කොයිතරම් පවක්ද? මමත් වයසට යනවා දිගටම, මගේ තනිකමට පිළියමක් කරගන්න, ඔහුගේ මුළු ජීවිතේම තනිකරවන එක මහා ආත්මාර්ථකාමීකමක්.
ඒ සිතුවිල්ල මගේ හිතට වද දෙන්න පටන් ගත්තා. ඊළඟ සතියේ පන්සල් ගිය වෙලාවක, මම දැක්කා තරුණ ගෑණු ළමයෙක් හරිම ශ්‍රද්ධාවෙන් මල් පහන් පූජා කරනවා. ඒ ළමයා “සිත්තරා”. ඇයව දැක්කම මගේ හිතේ අලුත් බලාපොරොත්තුවක් ඇතිවුණා.
දවස් දෙක තුනක් තිස්සේ මම සුදුසු වෙලාවක් බැලුවා. දවසක් රෑ කෑමෙන් පස්සේ මම කුසල් එක්ක කතා කළා.
“පුතේ… ඔයා හැමදාම මේ විදියට තනියම ඉන්නවා දකින්න මම කැමති නෑ. ඔයාටත් ජීවිතයක් පටන් ගන්න කාලේ හරි.”
කුසල්ගේ මුහුණ එකපාරටම වෙනස් වුණා. “මොනවද මේ කියන්නේ නැන්දම්මේ? මට කවුරුත් ඕන නෑ. ඔයා ඉන්නවනේ.”
“ඒක නෙවෙයි පුතේ. මම හැමදාම ඔයා එක්ක නෑ. මම කියන දේ අහන්න. මම ඔයාට ගැළපෙන, හරිම හොඳ ගතිගුණ තියෙන දරුවෙක්ව දන්නවා.”
“අනේ නැන්දම්මේ, කරුණාකරලා ඔය කතාව නවත්තන්න. මට තවත් කසාදයක් ගැන හිතන්නවත් බෑ. ඒ වගේම මම ඔයාව දාලා කොහෙවත් යන්නෙත් නෑ.” ඔහුගේ කටහඬේ තිබුණේ දැඩි විරෝධයක්.
මගේ ඇස්වලට කඳුළු ආවා. “කවුද කිව්වේ මාව දාලා යන්න කියලා? ඒ දරුවටත් පුළුවන් මේ ගෙදරට ඇවිත් අපිත් එක්ක ඉන්න. ඔයා එක පාරක් ඒ දරුවව දැකලා කතා කරලා බලන්න. ඔයාට කැමති නැත්නම්, මම ආයේ කවදාවත් මේ ගැන කතා කරන්නේ නෑ.”
මගේ කඳුළු දැකලද කොහෙද, ඔහු අකමැත්තෙන් වුණත් ඒකට එකඟ වුණා.
නියමිත දවසේ අපි සිත්තරාලගේ ගෙදරට ගියා. මුලදී නිහඬව සිටි කුසල්, සිත්තරාගේ සරල, අවංක කතාබහට ටිකෙන් ටික හුරු වුණා. ඔවුන් දෙදෙනාගේ රුචිකත්වයන් එක වගේ බව මට තේරුණා. ගෙදර එනකොට කුසල්ගේ මුහුණේ තිබුණේ මම කාලෙකින් නොදැක්ක සන්සුන් බවක්.
“ඒ ළමයා… හොඳ ළමයෙක්,” ඔහු කිව්වේ එපමණයි. නමුත් ඒ ටික මට සෑහුණා.
ඊට පස්සේ දවස්වලදී කුසල් වෙනස් වෙන්න පටන් ගත්තා. ඔහු සිත්තරා සමඟ කතා කරනවා, ඇයව හමුවෙන්න යනවා. ඔහුගේ මුහුණේ නැවතත් සතුට මෝදු වෙනවා දකිනකොට මගේ හිත සතුටින් පිරුණත්, ඒත් එක්කම හිතේ කොනක තනිකමක් දැනෙන්න ගත්තා. මගේ හිතේ තිබුණු හිස්තැන පුරවපු ඒ දරුවා, දැන් මගෙන් ටික ටික ඈතට යනවා වගේ මට දැනුණා.
දවසක් රෑ කුසල් මාත් එක්ක කතා කරන්න ආවා. “නැන්දම්මේ, ඔයා ඉස්සර වගේ නෙවෙයි. මගෙන් ඈත් වෙලා වගේ.”
“අනේ එහෙම දෙයක් නෑ පුතේ.”
“නෑ, මට තේරෙනවා. සිත්තරා ආවට පස්සේ මම ඔයාව මගහරිනවා කියලා ඔයාට හිතෙනවද? එහෙම හිතන්න එපා. මගේ ජීවිතේ ඔයාට තියෙන තැන කවදාවත් කාටවත් දෙන්න බෑ. ඔයා මට මගේ නැතිවුණු අම්මා වගේ. සිත්තරා මේ ගෙදරට එන්නේ මගේ බිරිඳ විදියට. එතකොට ඔයා එයාගෙත් අම්මා වෙනවා. අපි තුන්දෙනාටම එකට සතුටින් ඉන්න පුළුවන්.”
ඔහුගේ ඒ වචන ටික මගේ හිතේ තිබුණු හැම බයක්ම, හැම දුකක්ම නැති කරලා දැම්මා.
මාස දෙක තුනකින්, අපි හරිම චාම් විදියට කුසල්ගෙයි, සිත්තරාගෙයි විවාහය ලෑස්ති කළා. සිත්තරා මේ ගෙදරට ඇවිත් පය ගහපු දවසේ, මගේ හිතට දැනුණේ පුදුම සතුටක්. මගේ දුව ගිය දවසේ අඳුරු වුණු මේ ගෙදර, ආයෙමත් එළිය වෙලා වගේ මට දැනුණා. සිත්තරා මේ ගෙදරට අලුත් ජීවයක් ගෙනාවා.
දවසක් හවස, මම ඉස්තෝප්පුවේ පුටුවක වාඩි වෙලා ඉන්නකොට, කුසලුයි සිත්තරායි දෙන්නා වත්තේ පැළයක් හිටවනවා බලාගෙන හිටියා. ඔවුන් දෙදෙනා එකිනෙකාට විහිළු කරගනිමින්, හිනා වෙමින් වැඩ කරනවා. ඒ දර්ශනය මගේ හිත සතුටින් පිරෙව්වා.
“අම්මේ, තේ බොන්න එන්න.” සිත්තරා මට කතා කළේ හරිම ආදරෙන්.
මම ඔවුන් ළඟට ගියා. කුසල් මං දිහා බැලුවේ හරිම කෘතඥ පූර්වක බැල්මක්.
“හැමදේටම ස්තූතියි අම්මේ. ඔයා නැත්නම් මම තාමත් අර කළුවරේම තමයි.”
මම ඔහුගේ ඔළුව අතගෑවා. “මට ඔය දෙන්නාගේ සතුට විතරයි ඕන.”
ඒ කළුවර වැස්ස දවසේ අපි දෙන්නා බෙදාගත්ත වේදනාවන් අද සතුටක් වෙලා. තනිවුණු හදවත් තුනක් එකම වහලක් යට එකිනෙකාට සරණක් වෙලා, අලුත් පවුලක් විදියට ජීවිතේ පටන් අරගෙන. දෛවය අපේ කතාවේ ඉතුරු පිටු, මීටත් වඩා ලස්සනට ලියන බව මට විශ්වාසයි.
