නාන්න උදේ හවස අපෙ වත්තෙ අයිනෙන් මේ පැත්ත බලාන යන්නෙ රමනි ඇන්ටි. අපේ ගෙවල් ලගම ඉන්න ඇන්ටි. එයා අපෙ ගෙදර එනවා යනවා මන් දන්න කාලෙ ඉදන්. හැබැයි එයා තනියෙන් ඉන්න කෙනෙක්. එයාව දාලා ගිහින් මනුස්සයා, ඉතින් මාත් එක්ක හරිම ලෙංගතුයි.
මම පාඨමාලාව ඉවර කරලා ගෙදරට වෙලා හිටියේ, ඉතින් දවසේ වැඩි වෙලාවක් ගෙවුනේ පොතක් පතක් කියවමින් හරි ගෙදර වැඩක්පලක් කරමින් හරි. එදත් අපේ ගෙදර පිටිපස්සේ දර මඩුව අයිනේ තිබුණු ලොකු ගල් උඩ ඉඳගෙන මම පත්තරයක් බලමින් හිටියේ. එකපාරටම පිටිපස්සේ වැට ළඟින් ඇහුණු රමනි ඇන්ටිගේ කටහඬට මම ගැස්සිලා ගියා.
“කොල්ලො බලන්නකො මගෙ කකුලෙ මොකෙක්දෝ කෑවා මෙන්න මෙතන,” රමනි ඇන්ටි කීවේ වේදනාවෙන් වගේ. කාපු තැන එයාගෙ අතින් අල්ලගෙන හිටියා.
මම පත්තරේ පැත්තකින් තියලා එතනට දිව්වා. රමනි ඇන්ටි එයා ඇඳගෙන හිටපු මල් සාය ටිකක් උඩට කරලා දණහිස ගාව පෙන්නුවා. ඒ අපි මුල සිටම මිතුරන් නිසාමයි. එතන රතු වෙලා, එයා වේදනාවෙන් වගෙ කෙදුරුවා. පොඩ්ඩක් ඉදිමිලා වගේ තිබුණා.
“කූඹියෙක්වත් වෙන්නැති ඇන්ටි,” මම එහෙම කියලා ගෙට දිව්වා. අම්මා හදලා තිබුණු තෙල් ටිකක් අරගෙන ආයෙත් එතනට ආවා. රමනි ඇන්ටි තාමත් කකුල අල්ලගෙන හිටියා.
“ඉන්න මම තෙල් ටිකක් ගාන්නම්,” මම එහෙම කියලා රමනි ඇන්ටිගේ කකුල ළඟින් බිම ඉඳගත්තා. තෙල් ටිකක් අතට අරගෙන රතු වෙලා තිබුණු තැන හිමින් හිමින් අතගාන්න පටන් ගත්තා. ඔයා හිටිය නිසා හොදයි නැත්තන් මට තනියෙන් මේක කරගන්න වෙන්නෙ නැහැ. එහෙම කිව්වෙ රම්නි ඇන්ටි.
මම තෙල් ගානකොට එයාට වේදනාව ටිකෙන් ටික අඩු වුණා. ‘හරි සනීපයි කොල්ලෝ, වේදනාව අඩු වුණා,’ ඇය කීවා.
මම තව ටිකක් වෙලා කකුල හිමින් මසාජ් කළා. එයාගේ මුහුණේ තිබුණු වේදනාව ටික ටික අඩු වෙනවා මට තේරුණා. මම ඔලුව උස්සලා බලනකොට රමනි ඇන්ටි මගේ දිහාම බලාගෙන ඉන්නවා. ඒ ඇස්වල තිබුණේ මිතුදමක්. ඒක මට හරියටම තේරුම් ගන්න බැරි වුණා.
රමනි ඇන්ටි කියන්නේ අපේ අම්මගේ හොඳම යාලුවා. එයාලගේ ගේ තිබුණේ අපේ ගෙදරට පිටිපස්සෙන්. ගෙවල් දෙක අතරේ තිබුණේ පොඩි කටුකම්බි වැටක් විතරයි. ඒකත් හරියට මායිමක් වගේ නෙවෙයි. නිතරම වගේ අපි එහා ගෙදරටත්, එයාලා මෙහා ගෙදරටත් යනවා එනවා. රමනි ඇන්ටිට හිටියේ වයසක අම්මා කෙනෙක් විතරයි. එයාට හරියට කන් ඇහෙන්නේ නෑ. රමනි ඇන්ටි කසාද බැඳලා අවුරුදු කීපයකින්ම ඩිවෝස් වෙලා. එයාගේ මහත්තයා වෙන ගෑනු පස්සේ ගිහින් කියලා තමයි අම්මා නම් කියන්නේ. ඒ නිසාදෝ මන්දා රමනි ඇන්ටිගේ මූණේ නිතරම තිබුණේ දුකක් වගේ හැඟීමක්.
එයා හරිම ආසාවෙන් හිටියේ අපේ ගෙදර අයත් එක්ක. විශේෂයෙන්ම මාත් එක්ක. මම පාඨමාලාව ඉවර කරලා ගෙදර ඉන්න නිසා, එයාට පොඩි උදව්වක් ඕන වුණාම කතා කරන්නේ මට. “කොල්ලො, මේ ලයිට් බල්බ් එක මාරු කරලා දෙන්නකො,” “මේ පොල් ටික ගාලා දෙන්නකො,” වගේ පොඩි පොඩි වැඩ වලට. මමත් ආසාවෙන් ඒවට උදව් කළා. සමහර වෙලාවට එයා මට කෝපි එකක් හදලා දීලා, එයාගේ ජීවිතේ කතා කියනවා.
“කොල්ලො, කසාද ජීවිතේ කියන්නේ හරි පුදුම දෙයක්. සමහර වෙලාවට හිතෙනවා මේක තරම් ලස්සන දෙයක් තවත් නෑ කියලා. තවත් වෙලාවකට හිතෙනවා මේක තරම් දුකක් තවත් නෑ කියලා,” දවසක් එහෙම කියනකොට එයාගේ ඇස්වල කඳුළු පිරිලා තිබුණා.
මම ඒ වෙලාවට මොනවා කියන්නද කියලා දන්නේ නෑ. මම නිකන්ම අහගෙන ඉන්නවා. එයා කතා කරන්නේ හරිම හැඟීම්බරව. එයාගේ මහත්තයා එයාට ආදරේ නොකරපු හැටි, එයාගේ ආසාවල් ඉෂ්ට නොකරපු හැටි කියනකොට මටත් දුක හිතෙනවා. ඒ කතා අහගෙන ඉන්නකොට මට රමනි ඇන්ටි ගැන ලොකු අනුකම්පාවක් ඇතිවුණා.
දවසක් අපේ අම්මයි තාත්තයි දවස් දෙකකට නෑදෑ ගෙදරක ගියා. මට පොඩි වැඩ වගයක් තිබුණු නිසා ගමන යන්න බැරි වුණා. අම්මා යන්න කලින් රමනි ඇන්ටිව ගෙන්නලා, “රමනි, කොල්ලව බලාගන්න හොඳේ. රෑට කෑම ටිකක් දෙන්න,” කියලා කිව්වා.
“අනේ නංගි, ඔයා බය නැතුව ගිහින් එන්න. මම කොල්ලව බලාගන්නම්,” රමනි ඇන්ටි හිනාවෙලා කිව්වා.
එදා රෑ මම පොතක් කියව කියව ඉන්නකොට රමනි ඇන්ටි කෑම අරගෙන ආවා. “කොල්ලො, කම්මැලිද? මහන්සි ඇති නේද? ඇවිත් කෑම කාලා ඉන්න,” ඇය කිව්වා.
මම කෑම කනකන් එයා මාත් එක්ක කතා කර කර හිටියා. “කොල්ලො, ඔයාට තනියම ඉන්න බයද?” එයා ඇහුවා.
“නෑ ඇන්ටි, මට බය නෑ,” මම කිව්වා.
“එහෙනම් හොඳයි. මට නම් තනියම ඉන්න හරි බයයි. ගෙදර අම්මා හිටියට එයාට කන් ඇහෙන්නේ නෑනේ. ඉතින් මම ගෙදර ඉන්නේ තනියම වගේ තමයි,” රමනි ඇන්ටි දුකෙන් කිව්වා.
එදා රෑ මටත් හරියට නින්ද ගියේ නෑ. මට රමනි ඇන්ටි ගැනමයි හිතුණේ. එයා කොච්චර තනිකමකින්ද ඉන්නේ කියලා මට තේරුණා. පහුවදා දවසම රමනි ඇන්ටි හිටියේ අපේ ගෙදර. අපි දෙන්නා එකට උයලා, එකට කතා කර කර හිටියා.
එදා රෑ රමනි ඇන්ටි කිව්වා, “කොල්ලො,අද රෑ ඔයා අපේ ගෙදර ඇවිත් නිදාගන්න. මට තනියම ඉන්න බයයි වගේ.”
මම මුලින් ටිකක් ගැස්සුණා. ඒත් පස්සේ මට හිතුණා මොකක්ද තියෙන වැරැද්ද කියලා. මම “හරි ඇන්ටි,” කියලා කිව්වා.
රෑ කෑම කාලා මම රමනි ඇන්ටිලගේ ගෙදර ගියා. ඒ ගේ හරිම නිශ්ශබ්දයි. රමනි ඇන්ටිගේ අම්මා කලින්ම නිදාගෙන. රමනි ඇන්ටි මට එයාගේ කාමරේ ළඟ තිබුණු පොඩි කාමරයක් පෙන්නුවා.
“ඔයා මෙතන නිදාගන්න කොල්ලො. මොනවා හරි ඕන නම් මට කතා කරන්න,” ඇය කිව්වා.
මම ඇඳට ගිහින් ඇලවුණා. ඒත් මට නින්ද ගියේ නෑ. මට එක එක දේවල් කල්පනා වුණා. ටික වෙලාවකින් දොරට කවුදෝ තට්ටු කරන සද්දයක් ඇහුණා. මම ගැස්සිලා නැගිට්ටා.
“කොල්ලො, නිදිද?” ඒ රමනි ඇන්ටි.
“නෑ ඇන්ටි, ඇහැරගෙන ඉන්නේ,” මම කිව්වා.
“මට නින්ද යන්නේ නෑ කොල්ලො. අපි ටිකක් කතා කර කර ඉමුද?” ඇය ඇහුවා.
මම දොර ඇරියා. රමනි ඇන්ටි ඇතුලට ආවා. ඇය ඇතුලට ඇවිත් මගේ ඇඳේ කොනකින් වාඩි වුණා. ‘මට හරිම තනිකමක් දැනෙනවා කොල්ලෝ’ ඇය බිම බලාගෙන කිව්වා.
මම එයාගේ ළඟට ගිහින් වාඩි වුණා. “ඇයි ඇන්ටි එහෙම කියන්නේ? මම ඉන්නවනේ,” මම කිව්වා.
එයා මගේ දිහා බැලුවා. ඒ ඇස්වල තිබුණු දේ මට තේරුම් ගන්න බැරි වුණා. ඔයාට මගේ තනිකම තේරෙන්නේ නෑ,” ඇය කිව්වා.
“නෑ ඇන්ටි, මට තේරෙනවා,” මම කිව්වා.
රමනි ඇන්ටි මගේ අතින් අල්ලගත්තා. “මට ඔයාව ගොඩක් විශ්වාස යාලුවෙක් කොල්ලො,” ඇය කිව්වා.
මම තිගැස්සිලා ගියා. මම මොකුත් කතා නොකර එයාගේ දිහා බලාගෙන හිටියා.
එයා මගේ ළඟට ආවා. මගේ හදවත ගැහෙන සද්දේ මටම ඇහෙන්න ගත්තා.
රමනි ඇන්ටි හිටියේ මට හුස්මක් දුරින්. මට කරකියාගන්න දෙයක් හිතාගන්න බැරිව ගියා. මගේ හිතේ එක පැත්තකින් බයක් දැනුනා. මම දැකලා තිබුණේ නිතරම හිනාවෙලා, දුක හිතේ හංගගෙන ඉන්න රමනි ඇන්ටිව. ඒත් මේ ඉන්නේ එයා නෙවෙයි වගේ. මේ ඉන්නේ තනිකමෙන්, ආදරය නොලැබීමෙන් හෙම්බත් වෙච්ච ගැහැණියක්.
එකපාරටම එයා ගැස්සිලා වගේ ටිකක් ඈත් වුණා. එයා මගේ අත අතෑරියා. “අනේ… මට සමාවෙන්න කොල්ලො. මම..” එයාගේ කටහඬ වෙව්ලනවා. ඇස් දෙකේ කඳුළු පිරිලා.
“කමක් නෑ ඇන්ටි…” මට කියවුනේ එච්චරයි.
“නෑ කොල්ලො. මට මාවම පාලනය කරගන්න බැරිවුණා. සමහර වෙලාවට මේ තනිකම දරාගන්න බැරුව යනවා. කතා කරන්න කෙනෙක්, හිතේ දුකක් කියන්න කෙනෙක් නැතිවෙනකොට… නිකන් ඔලුව අතගාලා ‘බයවෙන්න එපා මම ඉන්නවා’ කියලා කියන්න කෙනෙක් නැතිවෙනකොට… හරිම පාලුයි.”
එයා ඉකිගහන්න පටන් ගත්තා.
මම මොකුත් හිතන්නෙ නැතුව එයාගේ උරහිසට අත තිබ්බා. “අඬන්න එපා ඇන්ටි. මම ඉන්නවනේ.”
එයා මගේ දිහා බැලුවේ පුදුමෙන් වගේ. ඒ කඳුළු පිරුණු ඇස් දෙකෙන් එයා මගෙන් ඇහුවේ “ඇත්තටමද?” කියලා වගේ.
මම ඔලුව වැනුවා. එදා රෑ අපි තවත් මුකුත් කතා කළේ නෑ. ඒත් ඒ නිශ්ශබ්දතාවය ඇතුළේ අපි දෙන්නා අතරේ ලොකු කතාවක් ලියවුණා. එයා එයාගේ කාමරේට ගියාට පස්සේ මට නින්ද ගියේම නෑ. මගේ හිතේ තිබුණේ රමනි ඇන්ටි ගැනමයි. එයාගෙ ජීවිතේ පුදුමාකාරයි.
පහුවදා අම්මලත් ආවා. ආයෙත් හැමදේම සාමාන්‍ය විදියට සිද්ධ වෙන්න පටන් ගත්තා. ඒත් මටයි, රමනි ඇන්ටිටයි ඒක එහෙම වුණේ නෑ. අපි දෙන්නා අතරේ මිත්‍රත්වයනම් වැඩිවෙලා තිබුණා. වැට අයිනෙදි හම්බවුණාම, එයා අපේ ගෙදර ආවම, අපි දෙන්නා මූණට මූණ බලාගන්නකොට ඒ ඇස්වල තිබුණේ වෙනදට වඩා යාලුකමක්. ඒක විශ්වාසය, ලෙන්ගතුකම වගේම තවත් වචනෙන් කියන්න බැරි යාලුකමක්.
දවස් කීපයකට පස්සේ, හවසක මම මිදුල අතුගාමින් ඉන්නකොට රමනි ඇන්ටි කතා කළා. “කොල්ලො, තේ එකක් බොන්න එන්නකො.”
ඒ කටහඬේ තිබුණේ වෙනදා නැති ආරාධනාවක්. මම ගියා. එයා තේ හදලා මේසෙ උඩ තිබ්බා. එදා ගෙදර වෙනදට වඩා නිශ්ශබ්දයි.
“අම්මා පන්සල් ගියා කොල්ලො,” එයා කිව්වා.
අපි දෙන්නා තේ බිව්වේ නිශ්ශබ්දව. ඒත් ඒ නිශ්ශබ්දතාවය අපහසු එකක් වුණේ නෑ. ඒක හරිම සුවපහසුයි. තේ බීලා ඉවර වෙලා මම යන්න නැගිට්ටා.
“කොල්ලො,” එයා මට ආයෙත් කතා කළා.
මම හැරිලා බැලුවා.
“එදාට… ස්තූතියි.”
“මොකටද ඇන්ටි?” මම ඇහුවා.
“මාව තේරුම් ගත්තට,” ඇය හෙමින් හිනාවුණා. ඒ හිනාව මම එතෙක් දැකලා තිබුණු ලස්සනම හිනාව. ඒකේ දුකක් තිබුණේ නෑ. තිබුණේ සැනසීමක්.
මමත් හිනාවුණා. මම ආයෙත් හැරිලා යන්න හදනකොටම එයා මගේ ළඟට ආවා. මගේ අතින් අල්ලගත්තා. මේ සැරේ ඒ අල්ලගැනීමේ කලබලයක් තිබුණේ නෑ. තිබුණේ හරිම සන්සුන් යාලුකමක්. මම එයාගේ දිහා බැලුවා. එයා බැලුවේ මගේ ඇස් දිහා.
එදා රෑ සිදුවුණු දේට පස්සේ අපි දෙන්නා අතරේ ඇතිවුණු ඒ යාලුකමේ බැඳීම, එදා හවස ඒ අත අල්ලගැනීමෙන් තවත් ශක්තිමත් වුණා. වචන වලින් කියන්න බැරි, අකුරු කරන්න බැරි අලුත් මිත්‍රත්වයක් එතනින් පටන් ගන්න බව මටත්, ඇයටත් එකවරම දැනී තිබුණි. ඒ කතාවේ ඉතිරිය ලියවෙන්න නියමිතව තිබුණේ කාලයටයි. අම්මගෙ යාලුවෙක් වගේම දැන් ඇන්ටි මගෙත් හොදම යාලුවා වෙලා දැන්.
සති ගණනක් ගෙවිලා ගියා. අපේ ජීවිතවල එදිනෙදා වැඩ කටයුතු වෙනස් වුණේ නෑ. ඒත්, යාලුකම අලුත් මානයකට පිවිසුණා. මිදුල අයිනෙන් ඇන්ටි කතා කරනකොට මගේ හිතේ ඇතිවුණේ වෙනදට වඩා විශේෂ ම්තුදමේ බැදීමක්. මම එයා දිහා බැලුවේ තනිකරම ගෞරවයකින් සහ යාලුකමකින්.
දවසක් හවස් වරුවේ මම ගෙදර ඉන්නකොට වැස්සක් පටන් ගත්තා. රමනි ඇන්ටි අපේ ගෙදරට ආවේ එයාගේ අම්මට බෙහෙත් ගන්න ෆාමසියට යන්න කියලා. අම්මා කිව්වා එයාව මෝටර් බයිසිකලයෙන් ගිහින් දාන්න කියලා. ඒත් ඇන්ටි කිව්වේ “අනේ නෑ, මම තනියම යන්නම්” කියලා. ඒත් මම එයාට යන්න දුන්නේ නෑ. වැස්සට තෙමෙන්නේ නැති වෙන්න, ඇගේ අතින් අල්ලගෙන කුඩයක් යටින් මම ඇයව බස් එක නවත්වන තැනට එක්ක ගියා. ඇය මා දෙස බැලුවේ කෘතවේදී සිනහවකින්. ඒ මොහොතේ, මම එයාගේ අතින් අල්ලා ගත් මොහොතේ, අපේ යාලුකම තවත් තහවුරු වුණා.
රමනි ඇන්ටිගේ ජීවිතයට මගේ පැමිණීම, එයා බලාපොරොත්තු වුණේ නැති හුස්මක් වගේ වුණා. මාත් එක්ක කතා කරද්දී, එයාගේ ඇස්වල තිබුණු දුක ටිකෙන් ටික නැතිවෙලා යනවා මට පෙනුනා. ඇය නැවතත් හිනාවෙන්න පටන් ගත්තා. ඒ හිනාව ඇත්තටම ලස්සනයි.
අපේ බැඳීම වැඩිහිටියෙකුගේ සහ තරුණයෙකුගේ යාලුකමක් බවට පත් වුණා. අපි කතා කළේ ජීවිතයේ අරමුණු ගැන, අපේ සිහින ගැන. ඇය මට මඟ පෙන්වූවා, මම එයාට සවන් දුන්නා. ඒ බැඳීම යාලුකම සහ ගෞරවය මත ගොඩනැගුණු හැඟීමක්.
කාලය ගෙවිලා ගියා. මම රැකියාවක් ලැබී නගරයට යන්න ලෑස්ති වුණා. ඒ බව කිව්වම රමනි ඇන්ටිගේ මූණට ආවේ පුංචි දුකක්. ඒත් එයා කිව්වේ “මම හරිම සතුටුයි කොල්ලො, ඔයාගේ අනාගතය සාර්ථක වෙන එක ගැන” කියලා. එදා රෑ, මම ඇයගේ ගෙදරට ගිහින් එයාට සමු දුන්නා. ඇය මගේ අතින් අල්ලාගෙන “ඔයා මගේ හොඳම යාලුවා වගේම, පුතෙක් වගේ. මට ඔයා නැති වෙන එක ගැන දුකයි, ඒත් සතුටුයි” කියලා කඳුළු පිරුණු ඇස් වලින් කිව්වා.
මගේ ජීවිතයේ අලුත් පරිච්ඡේදයක් පටන් ගනිද්දී, රමනි ඇන්ටිගේ කතාව මට ලොකු පාඩමක් වුණා. ඒ තනිකමෙන් සහ දුකෙන් පිරුණු ජීවිතයකට සහ විශ්වාසය කොච්චර වටිනවද කියලා. අපේ කතාවේ අවසානයක් නෑ. ඒක තවමත් ලියවෙනවා. එකිනෙකාගෙන් ඈත් වෙලා හිටියත්, අපේ හදවත් දෙක අතරේ ඇතිවුණු නොකියූ මිත්‍රත්වය සදහටම පවතින බව මම දන්නවා.
මෙය හුදෙක් මිත්‍රත්වය සහ මානුෂික සබඳතා පිළිබඳ කතාවකි.
